કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ મ્યુઝીયમ

                                          કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ મ્યુઝીયમ

શાહીબાગમાં આવેલું આ મ્યુઝીયમ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૭માં શરુ થયું છે. તે જાણીતા ઉદ્યોગપતિ શ્રી કસ્તુરભાઈના બંગલામાં જ શરુ કરાયું છે. એમાં કસ્તુરભાઈએ એકઠા કરેલાં હજારથી પંદરસો વર્ષ જૂનાં પેઈન્ટીંગ અને શિલ્પો છે. અહીં મુગલ, ડેક્કન અને રાજસ્થાની પેઈન્ટીંગનો સંગ્રહ છે. આ ઉપરાંત પત્થર, ધાતુ અને લાકડા પરની કારીગરી, અંગ્રેજોના જમાનાનાં પોસ્ટકાર્ડ તથા અન્ય ચીજો પણ છે. આ મકાન ૧૯૦૫માં બનેલું છે. મકાનનું હેરીટેજ મૂલ્ય જાળવી રખાયું છે.

આ મ્યુઝીયમ, કેલિકો મ્યુઝીયમની નજીક છે. શાહીબાગના અન્ડરગ્રાઉન્ડ રોડથી, એરપોર્ટ તરફ જવાને બદલે, એની વિરુદ્ધ દિશામાં જતાં, તરત જ કેલિકો મ્યુઝીયમ આવે, પછી થોડું આગળ જતાં આ મ્યુઝીયમ આવે.

મ્યુઝીયમમાં રોજ દસ, બાર, અઢી અને ૪ વાગે ગાઈડેડ ટુર હોય છે. આ માટે આ નંબર પર બૂક કરાવવું. ૦૭૯-૨૨૮૬ ૫૪૫૬. મ્યુઝીયમ બુધવારે બંધ હોય છે. પાર્કીંગની વ્યવસ્થા છે. અંદર ફોટા પાડવાની મનાઈ છે. બહારથી ફોટા પાડી શકાય છે.

અન્ય ફોન નંબરો: ૦૭૯ ૨૨૮૬ ૬૩૭૬, ૭૮૭૪૩ ૪૧૭૯૭, ૯૪૨૬૮ ૦૫૦૫૩

1_img_2691

3_img_2688

5_kasturbhai-lalbhai-museum

6

7_kl museum

8_contemporary art kl

9_img_2685

11_img_2695

 

Advertisements

 અમદાવાદનું લાલભાઈ દલપતભાઈ મ્યુઝીયમ

                                 અમદાવાદનું લાલભાઈ દલપતભાઈ મ્યુઝીયમ

અમદાવાદમાં ગુજરાત યુનીવર્સીટી વિસ્તારમાં આવેલું લાલભાઈ દલપતભાઈ મ્યુઝીયમ (એલ.ડી. મ્યુઝીયમ) તો તમે જોયું જ હશે. ગુજરાત યુનીવર્સીટીનાં બસ સ્ટેન્ડની એક બાજુ એલ.ડી. એન્જીનીયરીંગ કોલેજ છે, તો બીજી બાજુ એલ.ડી. ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ ઇન્ડોલોજીનું મકાન છે. ઇન્ડોલોજીની ઓફિસની જોડે જ આ એલ.ડી. મ્યુઝીયમ આવેલું છે.

આ મ્યુઝીયમ ૧૯૫૬માં સ્થપાયું છે. મ્યુઝીયમમાં મધ્યયુગ અને જૂના જમાનાનાં પત્થરનાં શિલ્પો, ટેરાકોટા, કાંસા અને પિત્તળની મૂર્તિઓ, માર્બલની મૂર્તિઓ, લક્કડકામ, પેઈન્ટીંગ, કાપડ પર ચિત્રકલા, જૂના સિક્કા વગેરે ચીજોનો સંગ્રહ છે. અહીં જૈન મૂર્તિઓ ઉપરાંત બૌદ્ધ અને હિંદુ દેવીદેવતાઓનાં શિલ્પો છે. આ બધાં શિલ્પો સમગ્ર ભારતમાંથી પ્રાપ્ત કરાયેલાં છે. મ્યુઝીયમમાં જૈન ગ્રંથોની જૂની હસ્તપ્રતો અને છાપેલાં પુસ્તકોનો પણ સારો સંગ્રહ છે. મ્યુઝીયમમાં અલગ અલગ વિભાગો છે. ચોખ્ખાઈ તો ખૂબ જ છે.

આ મ્યુઝીયમ ઉભું કરવાનું શ્રેય મુનિશ્રી પુણ્યવિજયજી અને અને શેઠશ્રી કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈને ફાળે જાય છે. મુનિશ્રી વિદ્વાન સાધુ હતા અને કસ્તૂરભાઈ મોટા ઉદ્યોગપતિ હતા.

મ્યુઝીયમમાં ઘણી જાતની પ્રવૃત્તિઓ થાય છે, ઘણા પ્રસંગો યોજાય છે. ક્યારેક ખાસ પ્રદર્શનો ગોઠવાય છે, તો ક્યારેક કલા, સંસ્કૃતિ અને આપણા વારસાને લગતાં પ્રવચનોનું આયોજન થાય છે. સ્કુલકોલેજના વિદ્યાર્થીઓ અને સંસ્થાઓ માટે ગાઈડની વ્યવસ્થા પણ થાય છે.

મ્યુઝીયમના મકાનના વિશાળ આંગણમાં બગીચો અને પુષ્કળ ઝાડ ઉગાડેલાં છે. મ્યુઝીયમ જોવાની જરૂર મજા આવે એવું છે. મ્યુઝીયમમાંથી ઘણું જાણવાનું મળે છે.

મ્યુઝીયમ જોવા માટે કોઈ ટીકીટ નથી. પાર્કીંગની વ્યવસ્થા છે. મ્યુઝીયમ જોવાનો સમય સવારના સાડા દસથી સાંજના સાડા પાંચ સુધીનો છે. સોમવારે અને જાહેર રજાના દિવસોએ મ્યુઝીયમ બંધ રહે છે. સંપર્ક માટેના ફોન નંબર (079) 2630 6883, 2630 9167 અને 2630 2463 છે. મ્યુઝીયમના ફોટા બહારથી પાડી શકો શકો છો, અંદર ફોટા પડવાની છૂટ નથી.

અહીં મ્યુઝીયમના થોડા ફોટા મૂક્યા છે, તે જુઓ.

1_LD Institute of Indology

3

4

5

Budhdha head, Gandhara, 5th century

Parshvnatha, Ladol, 11th century

અમદાવાદનું એક આકર્ષણ ‘અમદાવાદની ગુફા’

                             અમદાવાદનું એક આકર્ષણ ‘અમદાવાદની ગુફા’

‘અમદાવાદની ગુફા’ તો તમે જોઈ જ હશે. ગુજરાત યુનીવર્સીટી વિસ્તારમાં, વિક્રમ સારાભાઇ કોમ્યુનીટી સાયંસ સેન્ટરની બિલકુલ બાજુમાં આ ગુફા આવેલી છે. આ કોઈ કુદરતી ગુફા નથી, પણ ભોંયરામાં કૃત્રિમ  રીતે બનાવેલી ગુફા છે, અને તે કલાનો એક ઉત્તમ નમૂનો છે. ચિત્રકાર એમ. એફ. હુસૈનની કલ્પનાને સાકાર કરતી, સ્થપતિ બાલકૃષ્ણ દોશીએ સર્જેલી આ ગુફા છે. તેઓએ આ ગુફા ઈ.સ. ૧૯૯૩માં બનાવી છે, અને મુલાકાતીઓ માટે એક અનેરું આકર્ષણ ઉભું કર્યું છે. આ ગુફા પહેલાં ‘હુસૈન દોશી ગુફા’ તરીકે ઓળખાતી હતી, હવે તે ‘અમદાવાદની ગુફા’ તરીકે જાણીતી છે.

થોડાં પગથિયાં ઉતરી તમે ગુફામાં પ્રવેશો એટલે એમાં દિવાલો પર ચિત્રકાર હુસૈનનાં દોરેલાં ચિત્રો અને આકારો જોવા મળે છે. આ ગુફાની છત ઘણા નાનામોટા ગુંબજોની બનેલી છે. આ ગુંબજો અંદરથી નાનામોટા અનિયમિત થાંભલાઓ પર ટેકવાયેલા છે. ગુંબજો પર બહાર મોટા નાગનું ચિત્ર દોરેલું નજરે પડે છે.

આ ગુફામાં ચિત્રોનાં પ્રદર્શનો યોજવાની અને ફિલ્મો રજૂ કરવાની સગવડ છે. અવારનવાર આવાં પ્રદર્શનો અહીં યોજાય છે. ગુફા અંદરથી જોવાની ગમે એવી છે. કલા, સ્થાપત્યો અને ફરવાનો શોખ ધરાવતા ઘણા લોકો આ ગુફા જોવા આવે છે.

ગુફાની બહાર ગાર્ડન અને રેસ્ટોરન્ટ છે. ગુફાની જોડે સુંદર મજાની આર્ટ ગેલેરી છે. ગુફાની બહાર ઝાડ પર ‘અમદાવાદની ગુફા’નું બોર્ડ લગાવેલું છે, તે તરત જ ધ્યાન ખેંચે છે. ગુફા જોવાની કોઈ ફી નથી, ફોટા પાડવાની છૂટ છે. ગુફા જોવાનો સમય સાંજના ૪ થી ૮ સુધીનો છે, સોમવારે બંધ રહે છે. ફોન કરીને જવું હોય તો તેનો ફોન નંબર 079 2630 8698 છે. આ સાથે ગુફાના થોડા ફોટા મૂક્યા છે.

અમદાવાદની ગુફાની નજીક જ ‘એલ. ડી. ઇન્સ્ટીટયુટ ઓફ ઇન્ડોલોજી’ આવેલી છે. તે પણ સાથે સાથે જોવા જઈ શકાય.

1_Amdavad Ni Gufa

1c

2c

3a

3c

3n

3r

5a

8c

 જતીપુરામાં શ્રી ગિરિરાજજીનું મુખારવિંદ

                             જતીપુરામાં શ્રી ગિરિરાજજીનું મુખારવિંદ

ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલા ગિરિરાજજી પર્વતનું નામ કોણે નહિ સાંભળ્યું હોય? આ પર્વત મથુરાથી ૨૧ કી.મી. દૂર આવેલો છે. કૃષ્ણ ભગવાને આ પર્વત ટચલી આંગળી પર તોળ્યો હતો, અને મથુરાવાસીઓને એની નીચે સાત દિવસ સુધી રક્ષણ આપ્યું હતું. એ બહુ જ જાણીતી કથા છે. બહુ જ લોકો આ પર્વતની પાંચ, સાત કે નવ કોશની પરિક્રમા કરતા હોય છે. આ પરિક્રમા, ગિરિરાજ પર્વતની તળેટીમાં આવેલા જતીપુરા ગામ આગળ આવેલી દંડવતી શિલા આગળથી શરુ થતી હોય છે.

અહીં જતીપુરા વિષે થોડી વાત કરીએ. ગિરિરાજ પર્વત પર અનેક નાનામોટા પત્થરો (શિલા) છે, તળેટીમાં જતીપુરા ગામ આગળ આવી એક શિલાને શ્રી ગિરિરાજ ભગવાનનું સ્વરૂપ આપી તેની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ સ્વરૂપને મુખારવિંદ કહે છે. અહીં સાંજના સમયે સ્વરૂપને શણગાર આપી તેમની આરતી કરાય છે. મૂર્તિ બહુ જ દેદીપ્યમાન અને ભવ્ય લાગે છે. આરતી સમયે અહીં પુષ્કળ લોકો દર્શને આવે છે, ખૂબ ભીડ થાય છે, પણ દર્શન કરીને મન પ્રસન્ન થઇ જાય છે.

જતીપુરા ગામમાંથી મુખારવિંદ સુધી પહોંચવા માટે એક સાંકડી ગલીમાંથી પસાર થવું પડે છે. આ ગલીની બંને બાજુ પુષ્કળ દુકાનો લાગેલી છે. દુકાનો છેક મુખારવિંદના ચોક સુધી લાગેલી છે. આને લીધે મુખારવિંદની જગા બહુ સાંકડી લાગે છે. વળી, દુકાનો આગળ ગંદકી, ગલીનો રસ્તો પણ ખાડાખબૂચાવાળો, ગિરદી ખૂબ, વચ્ચે ગાયો અને કૂતરાં પણ હોય, ચંપલ કાઢવાની કોઈ ખાસ જગા નહિ, ચંપલ ચોરાઈ જવાની બીક – આ બધાને લીધે દર્શન કરવા જવામાં ખૂબ તકલીફ પડે છે. આ મંદિર દેશવિદેશોમાં પણ જાણીતું છે, બહારથી સુધરેલા દેશના લોકો અહીં જોવા આવે, ત્યારે તેઓ આપણા દેશની કેવી છાપ લઈને જતા હશે? આ બધું સુધારવાની ખાસ જરૂર છે.

બીજું કે ગિરિરાજજીના આ મુખારવિંદને દૂધ ચડાવવાનો મહિમા બહુ મોટો છે. લોકો અહીં નિશ્ચિત સમય દરમ્યાન દૂધ ચડાવે છે. દૂધ ચડાવવા માટે લોકો બહુ જ ધક્કામુક્કી કરે છે. ખબર નહિ, આવી ધક્કામુક્કી કરી આગળ પહોંચી દૂધ ચડાવનારને કેટલું પુણ્ય મળતું હશે? કાચાપોચા માણસનો તો નંબર ઝટ આવે જ નહિ. વળી, દૂધ ઢોળાય, એની ગંદકી થાય, લપસી જવાય અને ટોળામાં પડી જવાય તો વાગે. એને બદલે એક લાઈન કરી હોય તો દૂધ ચડાવવામાં કોઈને ય તકલીફ ના પડે. પણ આ કામ કોઈ જ કરતુ નથી. ઉપરાંત, ચડાવેલું આ દૂધ એક નીકમાં આગળ વહે છે. તે બગડે, એટલે એની ગંદી દુર્ગંધ આવ્યા કરે છે. એને બદલે તમને જો ગિરિરાજજીમાં શ્રધ્ધા જ હોય, તો દૂધ તેમના શિરે ચડાવવાને બદલે ગરીબ લોકોને પીવા આપો તો ભગવાન વધુ પ્રસન્ન થાય, તથા દૂધનો વેડફાટ અને ગંદકી ના થાય. પણ આવી વસ્તુ યે કોઈ સમજવા તૈયાર નથી.

આશા રાખીએ કે જતીપુરામાં સત્તાધીશ લોકો મુખારવિંદ આગળ આવા સુધારા કરે.

અર્ધજાગ્રત મન વિષે ખાસ બાબતો

                                        અર્ધજાગ્રત મન વિષે ખાસ બાબતો

અર્ધજાગ્રત મનને કામ સોંપવાનું તો હવે તમને આવડી ગયું છે.અર્ધજાગ્રત મનને બધું જ જ્ઞાન છે. તેની પાસે બધા જ પ્રશ્નોના ઉકેલ છે. તેને સોંપેલું કામ કઈ રીતે કરવું, એની એને પૂરી ખબર છે. એટલે એને કામ સોંપાયા પછી, એ તમને સ્ફુરણાઓ દ્વારા એ કામ કરવાની રીતની જાણ કરે છે, તમે એ સ્ફુરણાઓને અનુસરો એટલે તમારું કામ થાય જ. આ રીતે તમે જીવનમાં નક્કી કરેલાં બધાં ધ્યેય પ્રાપ્ત કરી શકો. તમે ધારો એ બધું જ મેળવી શકો. આમ, જીવનમાં સુખની કોઈ કમી ના રહે.

બીજી એક બાબત ખાસ યાદ રાખવાની કે અર્ધજાગ્રત મનને પોતાની કોઈ વિચારશક્તિ નથી. એ ફક્ત નોકરની જેમ કામ જ કરે છે. એટલે જો એને ખોટું કામ સોંપાઈ જાય, તો એ ખોટું કામ પણ કરવા જ માંડે. એટલે એને કામ સોંપતી વખતે ખૂબ કાળજી રાખવી.

બીજી થોડીક બાબતો:

(૧) આપણે જે મેળવવું છે, જે ધ્યેય પ્રાપ્ત કરવું છે, તે મેળવવાની આપણને તીવ્ર ઈચ્છા, પ્રબળ ઝંખના (Burning Desire) હોવી જોઈએ.

(૨) જીવનમાં હકારાત્મક બનવું જરૂરી છે. જો તમે હકારાત્મક જીંદગી જીવતા હશો, તો તમારું અર્ધજાગ્રત મન વધુ અસરકારક રીતે કામ કરશે. તમારા ધ્યેય વિષે વિચારતા હો ત્યારે તમારું મન ધ્યેયના વિચારથી લાગણીવિભોર બની જવું જોઈએ.

(૩) ગુસ્સો ના કરવો.

(૪) આપણે બીજા લોકોની ભૂલો કે તેમના સ્વાર્થીવેડાને બહુ યાદ રાખતા હોઈએ છીએ. એવા લોકો માટે આપણા મનમાં રોષ પ્રગટે છે. એ રોષને દૂર કરી, તેમની ભૂલો માટે તેમને માફ કરવાની વૃત્તિ કેળવવી જોઈએ.

(૫) અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિઓ પર પૂરો વિશ્વાસ હોવો જોઈએ, ભરોસો હોવો જોઈએ.અર્ધજાગ્રત મન પર શ્રધ્ધા હોવી જોઈએ. “અર્ધજાગ્રત મન કામ કરશે કે નહિ” એવી શંકા ન હોવી જોઈએ.

(૬) અર્ધજાગ્રત મન એ કદાચ શરીરમાં રહેલો ‘જીવાત્મા’ કે ભગવાનનો અંશ જ છે. અર્ધજાગ્રત મન કામ કરતુ અટકી જાય, એટલે શરીરની બધી પ્રવૃત્તિઓ (હૃદય ધબકવું વગેરે) અટકી જાય, અને માણસનું મૃત્યુ થાય.

(૭) અર્ધજાગ્રત મન એ ભગવાને મૂકેલો જીવાત્મા હોવાથી, એ બીજા લોકોના અર્ધજાગ્રત મન સાથે પણ સંપર્ક કરી શકે છે. વિશ્વમાં જે શક્તિઓ છે, એ બધા સાથે પણ એ સંપર્ક કરી શકે છે. આથી, એને બધું જ કામ કરતાં આવડે છે.

તમે તમારા અર્ધજાગ્રત મનને ઓળખો. તેની સાથે થોડો સમય વિતાવો. તમારી અંદરની દુનિયામાં ડોકિયું કરવાની ટેવ પાડો, તે તમારાં બધાં કામ કરી આપશે. તમારું જીવન ધન્ય થઇ જશે. અલ્લાઉદ્દીનના જાદુઈ ચિરાગના જીનની જેમ અર્ધજાગ્રત મન બધાં જ કામ કરી આપશે.

આમ છતાં, ઘણા લોકો દુખી કેમ છે? કેમ કે તેમને અર્ધજાગ્રત મન વિષે બહુ ખબર નથી, અથવા તો અર્ધજાગ્રત મનનો ઉપયોગ કરતાં આવડતો નથી. તેમને ઉપર લખી એ બધી બાબતોનો ખ્યાલ નથી. એટલે તમે આ બધું વિચારો, જીવનનો રાહ બદલો. પછી જુઓ કે અર્ધજાગ્રત મન તમને સુખની ચરમસીમાએ પહોંચાડે છે કે નહિ.

ઘણા લોકોએ અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિઓનો ઉપયોગ કરીને ઘણું મેળવ્યું છે. (એક સાદું ઉદાહરણ લખું. તમે રાત્રે નક્કી કરીને સુઈ જાવ કે સવારે પાંચ વાગે ઉઠવું છે, તો એલાર્મ મૂક્યા વગર જ તમે પાંચ વાગે ચોક્કસ જાગી જશો. આ અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિ છે.) ભગવાન બુદ્ધ, મહાપ્રભુજી વલ્લભાચાર્ય, નરસિંહ મહેતા – આવા મહાપુરુષોએ જે સિધ્ધિઓ મેળવી છે, કે ભગવાનનો સાક્ષાત્કાર કર્યો છે, તે તેમણે તેમના અર્ધજાગ્રત મન દ્વારા જ મેળવ્યું છે.

 અર્ધજાગ્રત મન દ્વારા ધ્યેયની પ્રાપ્તિ

                               અર્ધજાગ્રત મન દ્વારા ધ્યેયની પ્રાપ્તિ

આપણે આગળ જોયું કે આપણે જે ધ્યેય પ્રાપ્ત કરવું છે, તે સિદ્ધ કરવાનું કામ અર્ધજાગ્રત મનને સોંપવું જોઈએ. અર્ધજાગ્રત મનને કામ કઈ રીતે સોંપવું ,એની અહીં વાત કરીએ.

આ માટેની એક રીત અહીં લખું છું. તમે રાત્રે સૂવા પડો ત્યારે, ઉંઘ આવી જતા પહેલાંની પાંચેક મિનીટ એવી હોય છે કે જેમાં તમે પૂરા જાગતા ન હો કે પૂરા ઉંઘી પણ ન ગયા હો. આ સમયે આપણે અર્ધજાગ્રત મનને જે સૂચન કરીએ, તે અર્ધજાગ્રત મનમાં બરાબર પહોંચી જાય છે. એટલે કે જે વસ્તુ પ્રાપ્ત કરવી છે, તેનું આ સમયે મનમાં રટણ કરતાં કરતાં ઉંઘી જવાનું. દા.ત. તમારે માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મેળવવી છે, તો “મારે  માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મેળવવી છે, મારે માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મેળવવી છે” એવી ઈચ્છા કરતાં કરતાં ઉંઘી જવું. પછી અર્ધજાગ્રત મન, તમે સોંપેલું કામ કરવા માંડશે. આવું રટણ રોજેરોજ રાત્રે સૂતી વખતે કરવું. ઓછામાં ઓછા ૨૧ દિવસ સુધી તો આ પ્રમાણે કરવું જ. સવારે પથારીમાં જાગો ત્યારે પણ તરતની થોડીક ક્ષણો એવી હોય છે કે જેમાં જાગતાઉંઘતા હોઈએ, આ ક્ષણે પણ આપણા ધ્યેયનું રટણ કરવું. આમ કરવાથી આપણી ઈચ્છાની માહિતી અર્ધજાગ્રત મન પાસે પહોંચી જાય છે. પછી અર્ધજાગ્રત મન આ કામ કરવાનું શરુ કરી દે છે.

અર્ધજાગ્રત મન ચિત્રોની ભાષા વધુ સારી રીતે સમજે છે. એટલે તમે તમારા ધ્યેયને લગતાં ચિત્રો તૈયાર કરો, અથવા ધ્યેયને લગતાં ચિત્રોની કલ્પના કરો. જેમ કે તમારું જો માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મેળવવાનું ધ્યેય છે, તો તમે, તમને માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મળી ગઈ હોય અને તમે તેની ઓફિસમાં તમારા ક્યુબમાં બેસીને લેપટોપ પર કામ કરતા હો, એવા ચિત્રની કલ્પના કરો. અરે, ક્યાંક આવી અન્ય જગાએ બેસીને તમે એવો ફોટો પડાવો, આ ફોટાને અવારનવાર જુઓ, તમારા હાલના ઘરના ટેબલ આગળ સામે એક વિઝન બોર્ડ બનાવી એના પર આ ફોટો લગાડો, અને એને અવારનવાર જોતા રહો, એટલે આ ફોટો તમારા માનસપટ પર અંકિત થઇ જશે. રાત્રે ઉંઘી જતા પહેલાં અને સવારે પૂરા જાગી જતા પહેલાં, ધ્યેયનું રટણ કરતા હોઈએ ત્યારે આંખો બંધ રાખીને કલ્પના કરશો તો આ ફોટો તમને તમારી આંખોની સામે કોઈ કાલ્પનિક પડદા પર દેખાશે. આ ક્રિયાને ‘વિઝ્યુલાઇએશન’ (Visualization) કહે છે. વિઝ્યુલાઈઝેશનથી તમારા ધ્યેયનાં ચિત્રો તમારા અર્ધજાગ્રત મનમાં પહોંચી જશે.

તમારા ધ્યેયને, આ રીતે, તમારા અર્ધજાગ્રત મન સુધી પહોંચાડ્યા પછી, તમારું અર્ધજાગ્રત મન તમારા ધ્યેયને સાચું બનાવવા માટે કામે લાગી જશે. અર્ધજાગ્રત મનને બધું જ જ્ઞાન છે, તેને સોંપેલું કામ કઈ રીતે કરાય, એની એને ખબર છે. એટલે તે આપણને, તે ધ્યેય પ્રાપ્ત કરવા અંગેના સંદેશા મોકલવાનું શરુ કરે છે, કઈ રીતે? આપણે રાબેતા મૂજબ જીવતા હોઈએ અને કોઈ દિવસ અચાનક જ આપણને સ્ફૂરણા થાય કે, “માઈક્રોસોફ્ટમાં ઇન્ટરવ્યૂમાં પાસ થવા માટે અમુક બૂક વાંચવી જોઈએ.” અને આપણે એ બુક વાંચવા માંડીએ. વળી, કોઈક વાર ઓચિંતું જ સુઝે કે “અમુક જાણીતા નિષ્ણાતને મળીને, અમુક ટેકનીકલ બાબતો જાણી લેવી જોઈએ કે જે ઇન્ટરવ્યૂમાં કામ લાગે.” અને આપણે એવા નિષ્ણાતને મળીને એ બધું જાણી પણ લઈએ. આવી સ્ફૂરણાઓ આપણા અર્ધજાગ્રત મને આપણને મોકલી હોય છે.

અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિ એટલી વિશાળ છે કે એ બીજા માણસોનાં અર્ધજાગ્રત મન સાથે પણ જોડાય છે, તેની સાથે ઇન્ટરએક્શન કરે છે, આપણું અર્ધજાગ્રત મન, માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીના ઇન્ટરવ્યૂ લેનારના અર્ધજાગ્રત મન સુધી પહોંચીને પણ, “તમે ઇન્ટરવ્યૂમાં પસંદ થાઓ” એવું વાતાવરણ ઉભું કરે છે. ઘણી વાર, તો આપણું અર્ધજાગ્રત મન વિશ્વચેતનાનો ઉપયોગ કરી, “તમે સિલેક્ટ થાવ” એવો આખો માહોલ ઉભો કરે છે. અને, છેલ્લે, તમે સિલેક્ટ થઇ જાઓ છો !! બોલો, જોઈ ને, અર્ધજાગ્રત મનની તાકાત? “મન હોય તો માળવે જવાય” એ ગુજરાતી કહેવત આ વાતને સાર્થક કરે છે.

આ કંઈ ગપગોળા નથી. પણ દુનિયાના ઘણા ભણેલાગણેલા વિદ્વાન માણસોએ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી શોધી કાઢેલી રીત છે. અને ઘણા લોકોએ આ રીતે અર્ધજાગ્રત મનનો ઉપયોગ કરીને પરિણામો મેળવેલાં છે. મેં પણ એવું ઘણી વાર અનુભવ્યું છે કે રાતે એન્જીનીયરીંગના વિષયનો કોઈ દાખલો ગણવા બેઠો હોઉં, અને એ દાખલો ના આવડ્યો હોય, પછી સૂવા પડું અને એ દાખલો યાદ કરતાં કરતાં ઉંઘી જાઉં, સવારે જાગું ત્યારે એ દાખલો ગણવાની રીત જડી ગઈ હોય. આ કામ અર્ધજાગ્રત મને રાત્રિ દરમ્યાન કરી નાખ્યું હોય, અને સવારે મને પ્રેરણા આપી હોય.

અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિઓ વિષે ઘણાં પુસ્તકો લખાયાં છે. એમાંનું એક જાણીતું પુસ્તક “The power of your subconscious mind” છે. તેના લેખક Joseph Murphy છે. આ વિષયને લગતું એક ગુજરાતી પુસ્તક પણ ખૂબ જાણીતું છે. એ પુસ્તકનું નામ “પ્રેરણાનું ઝરણું” છે, અને એના લેખક છે, ડો. જીતેન્દ્ર અઢિયા.

છેલ્લે, એક ખાસ વાત કહું કે અર્ધજાગ્રત મનની શક્તિઓનો અસરકારક ઉપયોગ કરવા માટે તમારે, અમુક બાબતો અમલમાં મૂકવી જરૂરી છે. આ બાબતોની વિગતે વાત હવે પછીના લેખમાં કરી, આ વિષય પૂરો કરીશું.

ધ્યેય કઈ રીતે પ્રાપ્ત કરવું?

                                    ધ્યેય કઈ રીતે પ્રાપ્ત કરવું? (How to achieve the goal?)

ગયા લેખમાં આપણે વાત કરી કે સુખી જીવન જીવવા માટે પહેલાં તો જીવનનું ધ્યેય નક્કી કરવું જોઈએ. તમારે શું મેળવવું છે, તે નક્કી કરવું જોઈએ. દરેક વ્યક્તિની ઉંમર અને પરિસ્થિતિ પ્રમાણે દરેકનાં ધ્યેય જુદાંજુદાં હોઈ શકે છે. દા. ત. ધોરણ ૧૨માં ભણતા વિદ્યાર્થીનું ધ્યેય વાર્ષિક પરીક્ષામાં ૯૦ ટકા લાવવાનું હોઈ શકે. કોઈ નોકરી કે ધંધો કરતા માણસનું ધ્યેય આવતા એક વર્ષમાં વીસ લાખ રૂપિયા કમાવાનું હોઈ શકે. ૮૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતી જાડી વ્યક્તિનું ધ્યેય એક મહિનામાં ૫ કિલો વજન ઘટાડવાનું હોઈ શકે. અમેરીકામાં સામાન્ય આઈટી કંપનીમાં નોકરી કરતા કોઈ આઈટી એન્જીનીયરનું ધ્યેય માઈક્રોસોફ્ટ કંપનીમાં જોબ મેળવવાનું હોઈ શકે. વળી વ્યક્તિને એક ધ્યેય પ્રાપ્ત થઇ જાય, પછી આગળ ઉપર તે બીજું કંઈ મેળવવા માટે બીજું ધ્યેય રાખી શકે.

ધ્યેય નક્કી કર્યા પછી, તે ધ્યેય પ્રાપ્ત કરવા માટે આપણે મહેનત કરતા હોઈએ છીએ, પણ દરેક વખતે ધ્યેય પ્રાપ્ત થાય એવું ના પણ બને. આપણે કેટલાય કિસ્સા જોઈએ છીએ, કે માણસ મહેનત કરે છતાં ય જોઈતી વસ્તુ તેને પ્રાપ્ત થતી નથી. હું અહીં એક એવી રીત બતાવું છું કે જેનાથી તમે નક્કી કરેલું ધ્યેય તમને ચોક્કસ પ્રાપ્ત થાય. ધ્યાનથી અને ધીરજથી આ વાત આગળ વાંચો.

તમને રાજા અલ્લાઉદીનના જાદુઈ ચિરાગની વાર્તા ખબર છે? ચિરાગ એટલે દીવો. અલ્લાઉદીન પાસે એક જાદુઈ ચિરાગ હતો, એના પર તે આંગળી ઘસે, એટલે એમાંથી જીન પ્રગટ થાય, અને પૂછે, “બોલ, માગ, માગે તે આપું.” પછી રાજાને જે જોઈતું હોય તે માંગે, અને જીન તરત જ એ વસ્તુ હાજર કરી દે. આવો જાદુઈ ચિરાગ આપણને મળી જાય તો, કેવી મજા આવી જાય ! આપણને જે જોઈતું હોય એ બધું જ તે ચિરાગ પાસે માગી લેવાય. આપણું ધ્યેય પણ માગી લેવાય, આમ આપણું ધ્યેય પ્રાપ્ત થઇ જાય.

આવો જાદુઈ ચિરાગ ક્યાંથી લાવવો? હું તમને જણાવું કે આવો જાદુઈ ચિરાગ આપણી દરેકની પાસે છે જ. આપણું અર્ધજાગ્રત મન એ આપણો જાદુઈ ચિરાગ છે. આપણું આ અર્ધજાગ્રત મન આપણને જોઈતી બધી વસ્તુઓ ચોક્કસપણે મેળવી આપે એમ છે. એ કઈ રીતે બધું મેળવી આપે, તેની અહીં વિગતે વાત કરીએ.

આપણને દરેકને બે મન હોય છે, એક જાગ્રત મન (Conscious mind) અને બીજું અર્ધજાગ્રત મન (Subconscious mind). બંને મન કેવા પ્રકારનાં કાર્યો કરે છે, તે કહું. આપણે જાગતા હોઈએ ત્યારે આપણે સમજી વિચારીને જે કાર્યો કરીએ છીએ, જે નિર્ણયો લઈએ છીએ, સારુંનરસું સમજી શકીએ છીએ, એ બધું જાગ્રત મન દ્વારા કરીએ છીએ. એટલે કે જાગ્રત મન વિચાર કરી શકે છે, નિર્ણયો લઇ શકે છે, સારુંખોટું સમજી શકે છે, તકને ઓળખી શકે છે. જાગ્રત મન આપણે જાગતા હોઈએ ત્યારે જ કામ કરે છે. શરીરમાં જાગ્રત મનની શક્તિ ફક્ત ૧૦ ટકા જ છે.

આપણું અર્ધજાગ્રત મન ચોવીસે કલાક કામ કરે છે. આપણે જાગતા કે ઉંઘતા હોઈએ, બેભાન થઇ ગયા હોઈએ ત્યારે પણ શરીરમાં અર્ધજાગ્રત મનની કામગીરી ચાલુ હોય છે. તેની તાકાત ૯૦ ટકા છે. અર્ધજાગ્રત મન કેવાં કામ કરે છે, એનાં થોડાં ઉદાહરણો આપું. શરીરમાં ખોરાક પચવાની, હૃદયને ધબકતું રાખવાની, ઉંઘમાં પડખું ફેરવવાની, ઘા પડ્યો હોય તો રૂઝાવાની, ઉંમર સાથે શરીરની વૃદ્ધિ, યાદશક્તિ, ત્રિકાળજ્ઞાન, ટેલીપથી – આ બધી ક્રિયાઓ અર્ધજાગ્રત મન દ્વારા થાય છે. આ બધું કામ અર્ધજાગ્રત મનને કુદરતી રીતે જ (by default) સોંપાયેલું છે, અને અર્ધજાગ્રત મન આપણા શરીરમાં આ કામો ચોવીસે કલાક સતત કર્યે રાખે છે. અર્ધજાગ્રત મનને કંઈ વિચારવાનું નથી હોતું, તેણે કોઈ નિર્ણય લેવાનો નથી હોતો. આમ, અર્ધજાગ્રત મન પાસે વિચારવાની કે નિર્ણય લેવાની શક્તિ નથી. તેણે તો બસ સોંપેલું કામ જ એક વફાદાર સેવકની જેમ કર્યે રાખવાનું હોય છે. આમ, અર્ધજાગ્રત મન એ સેવક છે, અને તેને જે કામ સોંપાયેલાં છે, તે કામો તે કર્યે રાખે છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો તમે અર્ધજાગ્રત મનને બીજાં નવાં કામ સોંપો, તો તે એ બધાં કામ પણ કરી આપે. એટલે કે આપણાં જે ધ્યેય છે, તે અર્ધજાગ્રત મનને સોંપી દો, તો તે આપણાં ધ્યેય સિદ્ધ કરી આપે. હા, તમે તેને સોંપેલું કામ સારું છે કે ખરાબ, તેનો નિર્ણય કરવાની તેનામાં શક્તિ નથી. એટલે તમે તેને જે કામ સોંપો, સારું કે ખરાબ, એ બધું જ કામ તે કરી આપશે. એટલે ભૂલથી તેને ખરાબ કામો ના સોંપાઈ જાય તેનું ધ્યાન રાખવું.

હવે પ્રશ્ન એ છે કે આપણા અર્ધજાગ્રત મનને આપણે કામ કઈ રીતે સોંપવાં? અને અર્ધજાગ્રત મન તે કામો કઈ રીતે કરી આપે? આ બાબતની વાત આવતા લેખમાં વિગતે કરીએ.

Previous Older Entries