સૂરત, દાંડી અને તીથલના પ્રવાસે

                                            સૂરત, દાંડી અને તીથલના પ્રવાસે

દાંડી ગામને કોણ નહિ ઓળખતું હોય? મહાત્મા ગાંધીજીએ ઈ.સ. ૧૯૩૦માં દાંડીકૂચ કરી, દાંડીના દરિયા કિનારે ચપટી મીઠું ઉપાડી, મીઠાનો કાયદો તોડ્યો હતો, અને અંગ્રેજ સત્તા સામે સત્યાગ્રહનાં મંડાણ થયાં હતાં. ત્યારથી દાંડી દેશવિદેશમાં જાણીતું થઇ ગયું છે. અમને આ દાંડી જોવાની બહુ જ ઈચ્છા હતી, એટલે અમે દાંડીની સાથે સાથે સૂરત, તીથલ અને બરૂમાળનો એક પ્રોગ્રામ બનાવી કાઢ્યો.

એક દિવસ અમે સૂરત મારા ભાણા તેજસને ત્યાં પહોંચી ગયા. બપોરે જમીપરવારી, થોડો આરામ કરી, ત્રણેક વાગે સૂરતથી નીકળ્યા. અમે ચાર જણ હતા, અમે બે, તેજસ અને તેની પત્ની સંગીતા. દાંડીમાં જાણીતા લેખક શ્રી મોહન દાંડીકર રહે છે, તેઓ તેજસના સસરા થાય. એ હિસાબે, અમારે પણ તેમની સાથે પરિચય થયો હતો. દાંડીમાં રાત રોકાવાનું અમે તેમને ત્યાં રાખ્યું હતું. સૂરતથી નવસારી થઈને અમે દાંડી પહોંચ્યા. વચ્ચે રસ્તામાં શેરડીનો રસ પીધો.

દાંડી ગામ નવસારીથી ૧૨ કી.મી. દૂર અરબી સમુદ્રના કિનારે વસેલું છે. સાવ નાનું ગામ છે. દરિયા કિનારે ઉગેલાં જંગલો વચ્ચે વસેલા આ ગામમાં માત્ર થોડાં ફળિયાં છે. દુકાનો કે મોટાં મકાનોવાળી કોઈ જાહોજલાલી નથી.

અમે સૌ પ્રથમ તો, મહાત્મા ગાંધીજીએ મીઠું ઉપાડ્યું હતું તે જગા જોવા ગયા. અહીં અત્યારે કૃત્રિમ મીઠાનો ઢગલો અને મીઠું ઉપાડતા ગાંધીજીનું બાવલું મૂકેલું છે. તેની બાજુમાં સૈફી વિલા નામનું મકાન છે. ગાંધીજી ઈ.સ. ૧૯૩૦ની પાંચમી એપ્રિલે દાંડી પહોંચ્યા હતા અને આ મકાનમાં રાત રોકાયા હતા. બીજે દિવસે છઠ્ઠી તારીખે સવારે દરિયામાં નાહી, હજારો લોકોની હાજરીમાં દરિયા કિનારે તેમણે ચપટી મીઠું ઉપાડ્યું હતું. સૈફી વિલાનું થોડું રીનોવેશન કરાયું છે, એમાં ગાંધીજીના દાંડીકૂચના ફોટા પ્રદર્શિત કરેલા છે. આ બધું જોઇને આપણને, ભારતના સપૂતોએ સ્વતંત્રતા માટે કેવી લડત ઉપાડેલી તેની યાદ આવી જાય છે. આ જગા જોવા માટે અહીં ઘણા લોકો આવે છે.

આ સ્થળની બાજુમાં પ્રાર્થનામંદિર નામની જગા છે. અહીં ગાંધીજીએ વડ નીચે બેસી જંગી સભાને સંબોધી હતી. અહીં ગાંધીજીનું બેઠેલી મુદ્રામાં સ્ટેચ્યુ મૂકેલું છે. અહીં આપણને શાંતિનો અનુભવ થાય છે.

દરિયા કિનારે સરસ બીચ છે. અહીં દરિયાના પાણીમાં ઉભા રહેવાનું અને દરિયા કિનારે ફરવાનું ગમે એવું છે. અહીં સૂર્યાસ્ત બહુ સ્પષ્ટ દેખાય છે. દૂર દરિયામાં ડૂબતો સૂરજ જોવાની મજા આવે છે.

આ બધું જોઈ અમે શ્રી દાંડીકર સાહેબને ઘેર પહોંચ્યા. મુખ્ય રસ્તાની એક બાજુ સાંકડી ગલીમાં થઈને તેમને ઘેર જવાય છે. આ ગલીની આજુબાજુ ઘણાં ઝાડપાન ઉગી નીકળ્યાં છે. તેમના ફળિયામાં ખેડૂતોનાં આઠદસ મકાન છે. શ્રી દાંડીકર ગુજરાતના એક જાણીતા લેખક છે. તેઓ મૂળ દાંડીના જ વતની છે. ગાંધીજીના જીવનનો તેમના પર ઉંડો પ્રભાવ છે. તેમણે ગુજરાતી પુસ્તકો લખવા ઉપરાંત, ઘણાં હિન્દી પુસ્તકોનું ગુજરાતીમાં ભાષાંતર કર્યું છે. બધું મળીને તેમણે ૭૩ જેટલાં પુસ્તકો લખ્યાં છે. અત્યારે ૮૫ વર્ષની ઉંમરે પણ તેઓ લખવામાં કાર્યરત છે. તેઓ અહીં તેમની પત્ની સાથે સાદગીભર્યું જીવન જીવે છે.

શ્રી દાંડીકરે અમારું ઉમળકાભેર સ્વાગત કર્યું. અમે તેમને પગે લાગીને તેમના આશીર્વાદ લીધા. પછી તો એક બાજુ ચાનાસ્તો અને બીજી બાજુ તેમની સાથે વાતો ચાલી. તેમણે લખેલાં પુસ્તકો વિષે વાતો થઇ. ગાંધીજીએ મીઠાનો કાયદો તોડવા, દાંડીને જ કેમ પસંદ કર્યું, તે તેમણે વિગતે સમજાવ્યું. અમે તેમનાં પુસ્તકો જોયાં. અમને તેમના માટે ખૂબ જ માન થયું. રાત્રે જમીને સુઈ ગયા.

સવારે તેમના વાડામાં ઉગાડેલાં આંબો, ચીકુ અને નાળિયેરીનાં વૃક્ષો જોયાં, ઘર આગળ જ સૂર્યોદય જોયો, તેમના ઘર આગળ મોર અને ઢેલ ચણ ચણવા આવે છે તે જોયું. આવું કુદરતી વાતાવરણ શહેરમાં ક્યાં જોવા મળે? સવારે નાહીધોઈ પરવારી, શ્રી દાંડીકરની ભાવભીની વિદાય લઇ અમે વલસાડ તરફ પ્રયાણ કર્યું. વચમાં, બીલીમોરામાં શ્રી અંધેશ્વર મહાદેવનાં દર્શન કરવા ગયા. આ મંદિર નવું જ બન્યું છે, અને ઘણું સરસ છે. અંધેશ્વર શિવલીંગ ઉપરાંત, ભારતનાં બાર જ્યોતિર્લીંગનાં પણ અહીં દર્શન થાય છે.

વલસાડથી અમે સીધા તીથલ ગયા. વલસાડથી તીથલ ૫ કી.મી. દૂર છે. તીથલ પણ અરબી સમુદ્રના દરિયા કિનારે જ છે. તીથલનો બીચ બહુ જાણીતો છે. જો કે અહીંનું પાણી માટીવાળું દેખાય છે. કિનારો બાંધેલો છે. અહીં બેસીને પણ મોજાં જોવાની મજા માણી શકાય છે. અહીં ખાણીપીણીની પુષ્કળ દુકાનો લાગેલી છે. બીચના મુખ્ય ભાગથી જમણી બાજુ એક કી.મી. દૂર સ્વામીનારાયણ મંદિર અને ડાબી બાજુ એક કી.મી. દૂર સાંઇબાબા મંદિર છે. સ્વામીનારાયણ મંદિરમાં જમવા માટે કેન્ટીન, રહેવા માટે રૂમો અને બાળકોને રમવા માટે સરસ ગ્રાઉન્ડ છે.

અમે બીચ જોયા પછી, સ્વામીનારાયણ મંદિરની કેન્ટીનમાં જમ્યા. પછી સાંઇમંદિર જોઈ આવ્યા. અહીંથી અમે ધરમપુર અને ત્યાંથી બિલપુડી ગયા. વલસાડથી ધરમપુર ૨૪ કી.મી. અને ત્યાંથી બિલપુડી ૧૦ કી.મી. દૂર છે. બિલપુડીથી સાઈડમાં ૨ કી.મી. દૂર જોડિયા ધોધ છે. રસ્તો કાચો, સાંકડો અને ચડાણવાળો છે. અમે પૂછીપૂછીને એ બાજુ ગયા, પણ રસ્તો ખૂબ જોખમી હતો, એટલે વચ્ચેથી જ પાછા વળ્યા. ધોધ જોઈ ના શક્યા. પણ ધોધ જોઇને આવેલા એક ભાઈએ કહ્યું કે ‘ખાસ જોવા જેવું કંઇ નથી. પાણી પણ ધધુડી જેટલું જ પડે છે.’ પાછા વળી અમે, વિલ્સન હીલના રસ્તે ચડ્યા. આ રસ્તે ધરમપુરથી માત્ર સાત કી.મી. દૂર બરૂમાળ આવેલું છે. અમે બરૂમાળ પહોંચ્યા.

બરૂમાળમાં શ્રી ભાવભાવેશ્વરનું શિવ મંદિર છે. આ મંદિર એ તેરમું જ્યોતિર્લીંગ ગણાય છે. મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર ભવ્ય છે. બે બાજુ બે હાથી વરમાળા લઈને ભક્તોનું સ્વાગત કરવા ઉભા હોય એવું સ્થાપત્ય છે. અંદર જઇ અમે જ્યોતિર્લીંગનાં દર્શન કર્યા. મુખ્ય મંદિરની જોડે બીજા ભગવાનોનાં નાનાં મંદિરો છે. મંદિરની પાછળ ૧૨ જ્યોતિર્લીંગોની સ્થાપના કરેલી છે. મંદિરમાં રહેવાજમવાની સગવડ છે.

અહીં દર્શન કરીને અમે ધરમપુર, વલસાડ થઈને સૂરત પાછા આવવા નીકળ્યા. ધરમપુરથી વલસાડના રસ્તે વચ્ચે ફલધરા જવાનો રસ્તો પડે છે. ફલધરામાં જલારામ બાપાનું પ્રખ્યાત મંદિર છે. અમે એ મંદિર જોવા ગયા નહિ. સાંજે સૂરત પહોંચીને આરામ ફરમાવ્યો. બે દિવસની ટ્રીપ ખૂબ જ આનંદદાયક રહી.

તસ્વીરો: (૧) દાંડીમાં મીઠું ઉપાડતા ગાંધીજીનું સ્ટેચ્યુ (૨) દાંડીના બીચ પર સૂર્યાસ્ત (૩) શ્રી મોહન દાંડીકર સાથે મુલાકાત (૪) દાંડીકર સાહેબના ઘર આગળનું દ્રશ્ય (૫) અંધેશ્વર મહાદેવ, બીલીમોરા (૬) તીથલનો દરિયા કિનારો (૭) બરૂમાળ મંદિરનું પ્રવેશદ્વાર (૮) બરૂમાળ મંદિર

IMG_2294

IMG_2326

1_IMG_2491

10_IMG_2339

5_IMG_2356

2_IMG_2376

IMG_2383

IMG_2486

Advertisements

આંતરજાળના પાતળીયા હનુમાન

                          આંતરજાળના પાતળીયા હનુમાન

ગાંધીધામ શહેરથી મુંદ્રા જવાના રસ્તે, માત્ર ૭ કી.મી. દૂર આંતરજાળ નામનું ગામ આવેલું છે. આહીરોનું જ ગામ હોય એવું લાગે છે. ગામને છેડે પાતળીયા હનુમાનનું જાણીતું મંદિર છે. બહુ જ લોકો અહીં દર્શને તથા ફરવા માટે આવે છે.

મંદિર આગળ પાર્કીંગની સરસ સગવડ છે. મંદિરમાં પ્રવેશ માટેનો ગેટ ભવ્ય છે. અંદર સામે જ પાતળીયા હનુમાનનું મંદિર છે. મંદિરનું બાંધકામ તથા થાંભલા અને છત પરની કોતરણી બહુ જ સરસ છે. હનુમાનજીનાં દર્શન કરીને મન પ્રસન્ન થઇ જાય છે.

અહીં ખાસ આકર્ષણ એ છે કે મંદિરની બાજુની ખુલ્લી જગામાં હનુમાનજીની આશરે ૫૦ ફૂટ ઉંચી મૂર્તિ બનાવેલી છે. હનુમાનજી ઉભેલી મુદ્રામાં છે. લોકો બેઘડી આ મહાકાય મૂર્તિ જોવા ઉભા રહી જાય છે અને ખુશ થાય છે. ફોટા પાડે છે.

અમે પણ આ બધું જોઈ ફોટા પાડી પાછા વળ્યા. આંતરજાળ ગામમાં એક શિવમંદિર છે, તે પણ જોવા જેવું છે. પાછા વળતી વખતે અમે આ ઉપરાંત ગાંધીધામમાં બીજું એક શિવમંદિર ‘શ્રી માલારા મહાદેવ’ પણ જોયું, અને પછી ઘેર પહોંચ્યા.

1_IMG_9975

3_IMG_9974

5_IMG_9977

6_IMG_9982

10_IMG_9985

11_IMG_9988

13_IMG_9990

Malara Mahadev

ખોડલ ધામ, કુબડથલ

                                                      ખોડલ ધામ, કુબડથલ

ખોડલ ધામ અમદાવાદથી બાલાસિનોર જવાના હાઈવે પર, અમદાવાદની નજીક કણભા ગામ પાસે કુબડથલ પાટિયા આગળ આવેલું છે. અહીં હાઈવે બનાવતી વખતે આ મંદિર વચ્ચે આવતું હતું, તો મંદિરને તોડ્યા વગર, ઉપર હાઈવે બનાવ્યો, અને મંદિર હાઈવેની નીચે રહ્યું. એ દ્રષ્ટિએ આ મંદિર જોવા જેવું છે. હાઈવેની બાજુમાં સર્વિસ રોડ છે. સર્વિસ રોડ પરથી મંદિરમાં જઇ શકાય છે. સર્વિસ રોડની બીજી બાજુ બીજું ખોડિયાર મંદિર બનાવ્યું છે. છેલ્લા ફોટામાં મંદિરની ઉપર હાઈવે દેખાય છે.

1_IMG_9654

2_IMG_9651

3_IMG_9652

4_IMG_9656

5_IMG_9658

6_IMG_9659

જાણીતા લેખક શ્રી શરદ ઠાકર સાથેની મુલાકાતનાં સંસ્મરણો

                        જાણીતા લેખક શ્રી શરદ ઠાકર સાથેની મુલાકાતનાં સંસ્મરણો

શ્રી શરદ ઠાકર સાહેબ સાથે ફોન પર થયેલી પહેલી વાતચીત ……..

‘આપ શ્રી શરદ ઠાકર સાહેબ બોલો છો?’

‘હા, બોલુ છું. આપ કોણ?’

મેં કહ્યું, ‘હું પ્રવીણ શાહ, અમદાવાદથી જ બોલું છું. આપની સાથે બે મિનીટ વાત કરવાની ઈચ્છા છે. વાત થશે?’

‘હા, બોલો’

મેં કહ્યું, ‘સર, હું આપની વાર્તાઓનો ખૂબ ચાહક છું. આપને રૂબરૂ મળવાની મને ખૂબ ઈચ્છા છે. ઉપરાંત, આપને માટે અમેરીકાથી એક મેસેજ છે, તે પણ આપને પહોંચાડવો છે.’

ઠાકર સાહેબ કહે, ‘પ્રવીણભાઈ, તમે જરૂરથી મારે ત્યાં આવો. તમે કયા વિસ્તારમાં રહો છો?’

મેં કહ્યું, હું સાયંસ સીટી વિસ્તારમાં રહું છું. મણીનગરમાં મેં તમારું ઘર બહારથી જોયું છે.’

તેઓ બોલ્યા, ‘તમને આટલે દૂરથી આવવાનું ફાવશે?’

મેં હા પાડી. તેઓ બોલ્યા, ‘આજે બે વાગ્યા સુધી અથવા આવતી કાલે ૧૨-૩૦ થી ૨ સુધીમાં આવો.’

મેં કહ્યું, ‘હું આવતી કાલે આપને ત્યાં આવીશ’, એમ કહી, બે ને બદલે પાંચેક મિનીટ વાતો કરી, તેમનો આભાર માની, વાત પૂરી કરી.

આ અગાઉ મારે તેમની સાથે કોઈ પરિચય થયેલો ન હતો. હું વર્ષોથી તેમની ‘ડોક્ટરની ડાયરી’ અને રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ’ની વાર્તાઓ વાંચતો આવ્યો છું. તેમની વાર્તાઓ મોટે ભાગે સત્ય ઘટનાઓ છે. તેમની વાર્તાની રજૂઆત એટલી આકર્ષક હોય છે કે જાણે વાર્તાની ઘટના આપણી નજર સમક્ષ બની રહી હોય એવું લાગે. વાર્તાઓમાં સારી વ્યક્તિઓ અને સારા પ્રસંગો રજૂ કરી, તેઓએ લોકોને સન્માર્ગે વળવાની ખૂબ જ પ્રેરણા આપી છે. તેઓએ જાતે બધે ફરીને ઘણાં સમાજઉપયોગી કાર્યો કર્યા છે. તેઓ છેક નાનામાં નાના માણસ સુધી પહોંચ્યા છે. ફોનમાં એમણે એટલી નમ્રતા અને આત્મીયતાથી વાત કરી કે મને તેઓ મારા જૂના સ્નેહી હોય એવી લાગણી મેં અનુભવી. બીજે દિવસે સાડા બાર વાગે હું અને મારી પત્ની મીના, તેમને ઘેર પહોંચી ગયા. તેમણે ઉમળકાભેર અમને આવકાર્યા.

થોડી પ્રાસ્તાવિક વાતો થઇ. પછી, સમાજ વિષે તથા તેમના અને અમારા વિષે પણ વાતો થઇ. તેઓએ અમને ખૂબ રસપૂર્વક સાંભળ્યા. અમારા પુત્રોની વાતમાં પણ તેમણે રસ લીધો. વાતો એટલી સાહજિક હતી કે અમને જરાય અતડું ના લાગ્યું, બલ્કે અમે તેમના સ્વજનો હોઈએ એવું અનુભવ્યું. આટલા મહાન લેખક હોવાનું તેમને જરાય ગુમાન નહિ. અમને તેમના પ્રત્યે ખૂબ આદર અને માન થયાં.

એમની પાસે ઘણા કિસ્સા આવે છે. એવો એક કિસ્સો તેમણે અમને કહ્યો. એ કિસ્સો તેમના જ શબ્દોમાં અહીં લખું છું.

“એક વાર એક છોકરી જૂહી તેની મૂંઝવણ લઈને મારી પાસે આવી. તે કહે કે, ‘મને મનોજ નામના એક છોકરા જોડે પ્રેમ થઇ ગયો છે. મારે તેની સાથે લગ્ન કરવું છે, પણ મારાં માબાપ ના પાડે છે.’

મેં તેને કહ્યું, ‘તારાં માબાપ કોઈ કારણસર જ ના પાડતાં હશે ને?’

જૂહી કહે, ‘કારણ કશું જ નથી. તેઓ મારા પ્રેમને સમજતાં નથી. તમે મારાં માબાપને સમજાવો.’

મેં કહ્યું, ‘જૂહી, તુ એક વાર મનોજને લઈને મારી પાસે આવ.’

બે દિવસ પછી જૂહી મનોજને લઈને આવી. મનોજ સાવ લઘરવઘર, વાળ હોળ્યા વગરનો અને વાત કરવામાં કોઈ ઠેકાણા વગરનો હતો. મેં છોકરાને માપી લીધો. જૂહી આવા છોકરામાં શું મોહી ગઈ હશે? તેનાં માતાપિતાની વાત બિલકુલ બરાબર હતી. જૂહી પ્રેમના નામે આંધળી બની ગઈ હતી. મેં મનોજને બહાર બેસવા કહ્યું. પછી મેં જૂહીને કહ્યું, ‘જૂહી બેટા, આ છોકરામાં પડવા જેવું નથી. જો તુ એને છોડી દઈશ તો સુખી થઈશ, અને એની જોડે લગ્ન કરીશ તો તારા પસ્તાવાનો પાર નહિ રહે.’

જૂહીએ મારું કહ્યું માન્યું. અને મનોજને છોડી, માબાપે બતાવેલા સારા છોકરા સાથે પરણી. આજે તે અમેરીકામાં સ્થાઈ થઇ છે. ખૂબ સુખી છે. મારા પર અવારનવાર તેના ફોન આવે છે.”

ઠાકર સાહેબે વાત પૂરી કરી. ઠાકર સાહેબ આવી તથા અન્ય પ્રકારની સમાજસેવા કરતા રહે છે. એમણે કેટલાય લોકોની જિંદગી સુધારી છે.

વાતો ખૂબ જ ચાલી. તેમણે કહ્યું કે, ‘જિંદગીમાં કોઈ અપેક્ષા રાખવી નહિ. અપેક્ષાઓ ના રાખીએ તો ક્યારેય દુઃખી ના થવાય.’ તેમનું આ સોનેરી સૂત્ર અમને ખૂબ ગમી ગયું છે.

પછી મેં કહ્યું, ‘ઠાકર સાહેબ, તમારી સાથે, યાદગીરી રૂપે એક ફોટો પડાવવાની ઈચ્છા છે.’ તેઓએ તરત જ ઉભા થઇ, અમારી સાથે ફોટો પડાવ્યો. તેમના મોબાઈલમાં પણ ફોટો લીધો. પછી મારો વોટ્સ અપ નંબર લઇ, તેમના મોબાઈલમાં ઉમેરી દીધો, અને મને મેસેજ પણ કર્યા. મેં કહ્યું, ‘મને તમારી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં કામ કરવાની ઈચ્છા છે. મને તક આપવા વિનંતી.’

અડધો કલાક તેમની સાથે વાતો કરી. છેલ્લે અમે જવા માટે ઉભા થયા ત્યારે તેઓએ બારણા સુધી બહાર આવી, અમોને વિદાય આપી. મેં તેમનો ખૂબ અભાર માન્યો. તેમની સાથેની આ મુલાકાત અમને કાયમ યાદ રહેશે.

એક ખાસ વાત એ કે અમે અમારા જીવનની ઘટના તેમને કહી હતી, તે, તેઓએ તેમની કોલમ ‘રણમાં ખીલ્યું ગુલાબ’માં વાર્તા રૂપે પ્રસિદ્ધ કરી છે. મેં એ વાંચીને, તેમને ફોન કરી, ફરીથી તેઓનો આભાર માન્યો.

Photo_Sharad Thaker.JPG

હેરીટેજ નગર માંડુંના પ્રવાસે

                   હેરીટેજ નગર માંડુંના પ્રવાસે

આપણા ઈતિહાસની વારસાસમી માંડું નગરી મધ્ય પ્રદેશમાં ઇન્દોર અને ધારની નજીક આવેલી છે. માંડુંને માંડવ કે માંડવગઢ પણ કહે છે. ઇન્દોરથી તે ૯૭ કી.મી. અને ધારથી ૩૯ કી.મી. દૂર છે. અહીં મધ્ય યુગના રાજાઓના મહેલો, મસ્જીદ, મકબરા વગેરે સ્થાપત્યો જોવા જેવાં છે. ભારતીય પુરાતત્વ ખાતાએ આ સ્થાપત્યોનું સારું જતન કર્યું છે. આ બધું જોવા માટે ઘણા પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે. વળી, ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લીંગ અને માહેશ્વર, માંડુંથી નજીક છે. એટલે આ ત્રણ સ્થળો જોવાનો પ્રોગ્રામ બનાવી, ભરૂચથી એક સવારે અમે નીકળી પડ્યા. માંડુંમાં MTDCની હોટેલ માલવા રીટ્રીટમાં બે રાત રહેવાનું બુકીંગ કરાવી લીધું હતું. અમે બે ફેમીલી હતાં, એટલે જવા માટે અહીંથી ઈનોવા ગાડી ભાડે કરી લીધી. ભરૂચથી કરજણ, ડભોઇ, બોડેલી, છોટાઉદેપુર, અલીરાજપુર, કુક્ષી અને મનાવર થઈને છએક કલાકે અમે માંડું પહોંચ્યા.

ભરૂચથી માંડુંનું અંતર ૩૩૦ કી.મી. છે. છોટાઉદેપુર પછી મધ્ય પ્રદેશની હદ શરુ થાય છે. મનાવરથી માંડુંનો ૫૦ કી.મી.નો રસ્તો ખરાબ છે. માંડું ઉંચી ટેકરી પર વસેલું છે. એટલે છેલ્લા નવેક કી.મી.નો રસ્તો ચડાણવાળો છે. મનાવરથી ધરમપુરી અને ધામનોદ થઈને પણ માંડું જવાય. એ રસ્તો લાંબો થાય અને એમાય ધામનોદ પછીનો ૧૮ કી.મી.નો રસ્તો ખરાબ જ છે. દાહોદથી ધાર થઈને પણ માંડું જવાય  એ રસ્તો ય લાંબો છે.

માંડુંની ટેકરી ચારે બાજુ જંગલોથી છવાયેલી છે. ચોમાસામાં માંડુંનો નઝારો બહુ જ ખૂબસૂરત હોય છે. માંડું ગામ શરુ થતા પહેલાં નીલકંઠ પોઈન્ટ નામની એક જગા આવે છે. અહીં નીલકંઠ મંદિર છે, અહીંથી ખીણનો વ્યૂ બહુ જ સરસ દેખાય છે. અહીં ઝૂંપડી જેવી ચાની દુકાનમાં ચા પીતાં પીતાં, ખીણમાં દોડતાં વાદળો જોવાની બહુ જ મજા આવે છે.

માંડુંમાં એક જ મુખ્ય રસ્તો છે. એની બંને બાજુ માંડુંની વસ્તી રહે છે. આશરે ૩૫૦૦૦ની વસ્તી ધરાવતા માંડુંની પ્રજા બહુ જ ગરીબ છે. કોઈ મોટાં ભવ્ય મકાનો અહીં જોવા નથી મળતાં. પ્રવાસીઓને રહેવા માટે દસેક જેટલી હોટેલો અને ખાણીપીણી માટે દસેક જેટલાં રેસ્ટોરન્ટ છે, તે પણ મુખ્ય રસ્તા પર જ આવેલાં છે. અહીં તમને કોઈ ટ્રાફિક દેખાય નહિ. નગરની મધ્યમાં જે ચોક છે, એમાં વાહનો પાર્ક થયેલાં દેખાય.

અમે સીધા પહોંચ્યા અમારી હોટેલ પર. તે ગામને એક છેડે આવેલી છે. હોટેલ બહુ જ સરસ હતી. પેસતામાં જ ઓફિસ અને તેની બાજુમાં રેસ્ટોરન્ટ અને તેની પાછળ રૂમો છે. બાજુમાં પાર્કીંગ છે. માંડુંમાં બધું જોવા માટે ગાઈડ મળી રહે છે. ઓફિસમાં ગાઈડનાં નામ અને તેમના ફોન નંબરનું એક લીસ્ટ લટકાવેલું છે. રૂમોમાં જઇ અમે ફ્રેશ થયા. આજનું જમવાનું તો અમે ઘેરથી લઈને જ આવ્યા હતા, તે જમી લીધું. પૂરી, સૂકી ભાજી, અથાણું, મસાલો અને એવું બધું. થોડોક આરામ કરી એકબે ગાઈડને ફોન કર્યા.

માંડુંની ફરતે જૂના વખતની દિવાલ બાંધેલી છે. એમાં ૧૨ દરવાજા છે. જયારે જયારે યુદ્ધમાં વિજય મળે ત્યારે તેના માનમાં રાજા એક એક દરવાજો બનાવી દેતા. માંડું ૧૦મી અને ૧૧મી સદીમાં પરમારોના સમયમાં બહુ જાહોજલાલીવાળું નગર હતું. પંદરમી સદીમાં હોશંગશાહ પહેલો મુસ્લિમ રાજા થયો. તે સારો અને ઉદાર રાજા હતો. તેણે માંડુંમાં ઘણાં બાંધકામ કરાવ્યાં.

માંડુંના ચોકની આજુબાજુ જામા મસ્જીદ, અશરફી મહેલ, રામ મંદિર અને હોશંગશાહનો મકબરો છે. મસ્જીદથી થોડે દૂર જૈન મંદિર છે. જામા મસ્જીદની બાજુના રસ્તે ૧ કી.મી. દૂર જહાજ મહલ અને હિંડોળા મહલ છે. જામા મસ્જીદથી પાંચેક કી.મી. દૂર રાની રૂપમતીનો પેવેલિયન, રાજા બાજ બહાદુરનો મહલ અને રેવા કુંડ છે.

અમે હોટેલ પરથી નીકળી ચોકમાં થઈને પહેલાં તો જહાજ મહલ પહોંચ્યા. ફોન પર વાત થયેલ ગાઈડ ભાઈ અહીં મળી ગયા. વ્યક્તિ દીઠ ૧૫ રૂપિયાની ટીકીટ લઇ અમે ગેટમાં અંદર દાખલ થયા. સામે જ જહાજ મહલ દેખાયો. મહલ આગળ તેના નામની મોટી તકતી મુકેલી છે અને તેનો ટૂંકો ઈતિહાસ લખેલો છે. પુરાતત્વ ખાતાએ દરેક હેરીટેજ બિલ્ડીંગ આગળ આવું નામ અને લખાણ મૂક્યું છે. આ મહલ ગીયાસુદ્દીન ખીલજીએ પોતાના જનાના માટે બંધાવેલો. મહેલ બે માળનો છે, તેની પહોળાઈ ઓછી અને લંબાઈ વધુ છે, તેની બંને બાજુ એક એક તળાવ છે, એટલે આ મહલ જાણે કે પાણીમાં જહાજ તરતું હોય એવો લાગે છે. આથી તો એને જહાજ મહલ કહે છે. મહલમાં અંદરના હોલ અને કમાનો સરસ છે. મહલનું મજબૂત બાંધકામ આશ્ચર્ય પમાડે એવું છે. નહાવા માટેના હોજ અને તેમાં પાણીના આવનજાવનની સારી વ્યવસ્થા કરેલી છે. બે તળાવોનાં નામ કપૂર અને મુંજ છે. કપૂર તળાવને કિનારે સુંદર બગીચો બનાવેલો છે.

મહલનો સામેથી ઘણો સરસ દેખાય છે. તેના એક છેડે છત પર જવા માટે પગથિયાં છે. મહલની અંદર પણ ઉપર જવા માટે સીડી છે. છત પરથી આજુબાજુનાં તળાવો અને બીજાં બાંધકામોનો નઝારો બહુ જ સરસ લાગે છે. ફોટા પાડવા માટે આ સરસ જગા છે.

જહાજ મહલની સામે પ્રાચીન હિંદુ બાવડી છે. બાવડી એટલે વાવ. આ વાવ ચંપા વાવ તરીકે જાણીતી છે. જહાજ મહલની એક બાજુ તવેલી મહલ છે, હાલ એમાં મ્યુઝીયમ છે. જહાજ મહલની બીજી બાજુ હિંડોળા મહલ છે. આ મહલ પણ ગીયાસુદ્દીનના વખતમાં જ બંધાયેલો. તેની બંને બાજુની દિવાલો બહારથી ત્રાંસી છે, એટલે મહલનો દેખાવ હિંડોળા જેવો લાગે છે, આથી એને હિંડોળા મહલ કહે છે. આ મહલનો ઉપયોગ રાજદરબાર ભરવા માટે થતો હતો. એની આજુબાજુ ઘણાં બાંધકામ છે. પાછળ દિલાવરખાનની મસ્જીદ છે. બીજી બાજુ ઉપરથી ખુલ્લું એક થીયેટર છે. એની રચના એવી છે કે સ્ટેજ ઉપર ગાયક ગાય, તેનો અવાજ આખા હોલમાં બધે સંભળાય. અહીં મહેમાનો માટે ચાંદની રાતમાં મુજરા થતા. બીજો એક હોલ એવો છે કે એમાં એસી જેવી ઠંડક રહે છે. નહાવા માટેના બાથરૂમની રચના ખાસ પ્રકારની છે. રાની રૂપમતી પહેલાં આ મહલમાં રહેતી હતી. મુંજ તળાવની વચ્ચે જલમહલ છે. આ બધી જગાઓએ ‘આ લૌટકે આ જા મેરે મીત’ (રાની રૂપમતી), ‘નામ ગુમ જાયેગા’ (કિનારા). ‘દિલરુબા મૈને તેરે પ્યાર મેં’ (દિલ દિયા દર્દ દિયા) વગેરે ગીતોનાં શુટીંગ થયેલાં છે.

આ મહેલો જોઇને અમે પાછા વળ્યા, ત્યારે બરાબરના થાક્યા હતા. બજારમાં એક હોટેલમાં જમ્યા. અહીં દાલપાણીયા અને દાલબાફલો ખાસ જાણીતી વાનગીઓ છે. દાલબાફલો એ દાલબાટી જ છે. ખાવાની મજા આવી ગઈ. હોટેલ પર પહોંચીને સુઈ ગયા, તે વહેલી પડે સવાર.

બીજે દિવસે નાહીધોઈ પરવારી, હોટેલના રેસ્ટોરન્ટમાં નાસ્તો કરી ચોકમાં આવ્યા. નાસ્તો સરસ હતો, પૂરી, શાક, બ્રેડબટર, બટાકાપૌંઆ, પપૈયું અને ચા. આજે બાકીનાં સ્થળો જોવાનાં હતાં. ચોકમાં વર્મા નામનો એક ગાઈડ મળી ગયો. તેના માર્ગદર્શન પ્રમાણે, પહેલાં તો રાની રૂપમતીના પેવેલિયન (મંડપ) તરફ ચાલ્યા. પેવેલિયન ટેકરી પર છે. તે મહલ જેવો જ છે. બાજ બહાદુરનો મહલ પેવેલિયનની બાજુમાં નીચે છે. પેવેલિયનમાં જવા માટે લગભગ ૭૫ પગથિયાં ચડવાનાં છે. અમે ચડીને ઉપર ગયા. પેવેલિયન ૨ માળનો છે. નર્મદા નદી આ સ્થળેથી આશરે ૪૦ કી.મી. દૂર છે. કહે છે કે રાની રૂપમતી રોજ નર્મદા મૈયાનાં દર્શન કરવાની ઈચ્છા ધરાવતી હતી. આથી, બાજ બહાદુરે આ પેવેલિયન બાંધ્યો હતો કે જેથી આટલે ઉંચેથી નર્મદાનાં દર્શન કરી શકાય. પણ અમે જોયું કે અહીંથી નર્મદા નદી દેખાતી ન હતી. સ્વાભાવિક છે કે આટલે દૂરથી તે ન જ દેખાય. પેવેલિયનના ઉપલા માળે જવા માટે સીડી છે, આ સીડી ખાસ રાની રૂપમતી માટે જ બનાવાઈ હતી. ઉપલા માળે હોલ છે, રાની રૂપમતી હિંદુ હતી, તેને ગાવાનો શોખ હતો. તે સારી ગાયિકા હતી. ઉપરના હોલમાં ગાવાનો પ્રોગ્રામ યોજાતો. રાની અને રાજા સામસામે બેસીને ગાતા, વચ્ચેની જગામાં વાદકો બેસતા. કલ્પના કરો કે હોલમાં જયારે ગાયનવાદન ચાલતું હશે, ત્યારનો માહોલ કેવો ભવ્ય લાગતો હશે ! અમે તો એ દ્રશ્યની કલ્પનામાં ખોવાઈ ગયા. એ દ્રશ્ય પાંચસો વર્ષ જૂનો ભૂતકાળ બની ચૂક્યું હતું. અત્યારે આ જગા ખાલીખમ હતી. છેવટે, અમે નીચે ઉતરી બાજ બહાદુરના મહેલે ગયા.

મહલના રૂમો જોયા. ગાઈડ પાસે જૂના જમાનાના સિક્કા જોયા. બાજ બહાદુરના મહલની સામે જ રેવાકુંડ છે. એવું કહેવાય છે કે એ કુંડમાં નર્મદા નદીનું પાણી લાવીને ભરવામાં આવતું. રાનીને નર્મદા નદીનાં દર્શન ન થાય ત્યારે આ કુંડના પાણીનાં દર્શન કરીને તે સંતોષ માનતી.

અહીંથી પાછા અમે ચોક તરફ આવવા નીકળ્યા. વચ્ચે ઇકો પોઈન્ટ આવ્યો. ઇકો એટલે પડઘા. આ પોઈન્ટ આગળ ઉભા રહી બૂમો પાડો, તો દૂરથી તેનો પડઘો સ્પષ્ટ સંભળાય છે. આથી આ જગાને ઇકો પોઈન્ટ કહે છે. અમે ‘કેમ છો?’, ‘I love you’ એવી બૂમો પાડી, અને સામેથી એના પડઘા સંભળાયા ! અહીં દૂર બે મકાનો દેખાય છે. ગાઈડે કહ્યું કે એમાં એક મકાનમાં હોસ્પિટલ હતી, અને બીજા મકાનમાં નર્સો રહેતી હતી. હોસ્પિટલમાં કોઈ દર્દીને આપત્તિ આવી પડે, તો બૂમ પાડતા, તે બૂમ બીજા મકાનમાં નર્સને પડઘારૂપે સંભળાતી, અને નર્સ દોડીને દર્દી પાસે આવી જતી.

અહીંથી અમે ચોકમાં પાછા આવ્યા. પહેલાં તો ટીકીટ લઈને જામા મસ્જીદમાં દાખલ થયા. આ મસ્જીદ અમદાવાદની જામા મસ્જીદ જેવી જ છે. અંદરથી વિશાળ છે. મૌલવીને બેસવા માટે સ્ટેજ છે. સ્ત્રીઓને પણ આ મસ્જીદમાં આવવાની છૂટ હતી. તેમની બેઠક વ્યવસ્થા પહેલા માળે હતી.

મસ્જીદની પાછળ હોશંગશાહનો મકબરો છે. મસ્જીદમાંથી નીકળીને અમે આ મકબરા આગળ ગયા. મકબરો આરસનો બનેલો છે. શાહજહાંએ તાજમહાલ બાંધતા પહેલાં કારીગરોને આ મકબરો જોવા મોકલ્યા હતા. મકબરાનો દેખાવ સરસ છે. બાજુમાં એક ધર્મશાળા છે. બહારગામથી આવતા મુસાફરો અહીં રોકાતા હશે, એવું અનુમાન છે.

આ બધું જોઈ અમે મસ્જીદની બહાર આવ્યા. ચોકમાં મસ્જીદની સામે અશરફી મહલ છે. તેનાં પગથિયાં ચડીને અંદરનો માહોલ જોવા જઇ શકાય છે. એક જમાનામાં રાજઘરાનાની જાડી વ્યક્તિઓને આ પગથિયાં પરથી ચડઉતર કરવાની ફરજ પડાતી હતી, કે જેથી શરીરની ચરબી ઉતરે. આ પગથિયાં પર અશરફીઓ રાખવામાં આવતી. ચડઉતર કર્યા પછી અશરફીઓ ગરીબોને વહેંચી દેવાતી. આથી આ મહલનું નામ અશરફી મહલ પડ્યું.

અશરફી મહલની બાજુમાં શ્રીરામ મંદિર છે. મંદિરનો વિસ્તાર અંદરથી મોટો છે. રહેવાજમવાની સગવડ છે. ચોકમાંની આ બધી જગાઓ જોઈ, જમીને અમે હોટેલ પર પાછા પહોંચ્યા. બપોરે આરામ ફરમાવ્યો. અને સાંજના ગડાશાની દુકાન તરફ નીકળ્યા. આ જગા અમારી હોટેલની સાવ નજીક હતી. આ દુકાન એક ખંડેર મકાન છે. એ જમાનામાં અહીં લાઈનબંધ દુકાનો હશે એવું લાગે છે. ધાબા પરથી જહાજ મહલ દેખાય છે. અહીંથી આગળ અમે દિલ્હી દરવાજા ગયા. આ, માંડુંનું જૂના જમાનાનું એક પ્રવેશદ્વાર છે. અહીંથી રસ્તો આગળ ધાર અને ઇન્દોર તરફ જાય છે. આ રસ્તે પાંચેક કી.મી. પછી કાકડા ખોહ નામનું પોઈન્ટ છે, ત્યાં આગળ એક ધોધ દેખાય છે. પણ અમે ત્યાં ગયા નહિ. અહીંથી પાછા વળીને, નીલકંઠ પોઈન્ટ પર થોડું બેસીને હોટેલ પર પાછા વળ્યા. માંડું જોવાનું હવે પૂરું થયું હતું. અમારા ગાઈડ રામ વર્માનો ફોન નંબર અહીં જણાવી દઉં. ૦૯૯૯૩૫૩૦૨૨૯. ‘પેડમેન’ નામની એક ફિલ્મ બની છે, એમાં એ થોડી વાર દેખા દે છે, એમ એનું કહેવું છે. માંડુંમાં હજુ બીજાં ઘણાં સ્ટ્રક્ચર છે, જેવાં કે રૂઠી મહલ, રોઝાકા મકબરા, સાગર લેક, જાલી મહલ, હાથી મહલ વગેરે.

બીજે દિવસે સવારે અમે માંડુંથી નીકળ્યા. ઉપરથી ઉતરીને નીચે સમતલ રસ્તા પર આવ્યા. આજે અમે ઓમકારેશ્વર અને માહેશ્વર જવાના હતા. માંડુંથી ધામનોદ આવ્યા. ધામનોદથી માહેશ્વર ૨૨ કી.મી. અને ત્યાંથી ઓમકારેશ્વર ૬૦ કી.મી. છે. માહેશ્વર વળતાં જોવાનું રાખી, પહેલાં અમે ઓમકારેશ્વર પહોંચ્યા.

ઓમકારેશ્વર, શિવજીનાં ૧૨ જ્યોતિર્લીંગોમાંનું એક છે. એ દ્રષ્ટિએ એનું મહત્વ ઘણું છે. અહીં નર્મદા નદી બે ફાંટામાં વહેંચાય છે, અને વચ્ચે માંધાતા નામનો ટાપુ બને છે. આ ટાપુ પર ઓમકારેશ્વર મહાદેવનું મંદિર છે. ઓમકારેશ્વર ગામમાંથી, બોટમાં બેસીને કે પૂલ પર ચાલીને મંદિર પહોંચાય છે.

અમે ગામમાં ગાડી પાર્ક કરી. પાર્કીંગની વ્યવસ્થા બહુ જ ખરાબ છે. આશરે ૧૧૫ પગથિયાં ઉતરી, અમે બોટ આગળ પહોંચ્યા. પગથિયાં પણ બહુ સારાં નથી. નર્મદાનું પાણી ઓઈલ કે બીજા કોઈ કારણસર કાળું પડી ગયેલું છે. બોટવાળા પોતાની મનમાની કરે છે. છેવટે અમે બોટમાં સામે કિનારે પહોંચ્યા. અહીં આશરે ૧૫૦ પગથિયાં ચડીને મંદિરે પહોંચ્યા. પગથિયાં પર લોકો પૂજાપો અને બીજી જાતજાતની વસ્તુઓ વેચવા બેઠેલા હોય છે. ઉપર પહોચીને અમે લાઈનમાં ઉભા રહી, જ્યોતિર્લીંગનાં દર્શન કર્યા. આટલું પ્રખ્યાત જ્યોતિર્લીંગ, પણ બે મિનીટ શાંતિથી દર્શન કરી શકાતાં નથી. બે મિનીટ બેસવા માટે પણ જગા નથી. શિવજી પરની અપાર શ્રદ્ધાને લીધે, દર્શન કર્યાનો બહુ જ આનંદ થયો. ગરમી પુષ્કળ હતી. અમે બધા પરસેવે રેબઝેબ હતા. પછી, અમે એ જ બોટમાં પાછા આવ્યા. બોટવાળાએ નદીમાં થોડું આજુબાજુ ફેરવ્યા, અને દૂરથી કિનારા પરનાં બીજાં મંદિરો બતાવ્યાં. નદીના ઉપરવાસ તરફ, નદીમાં બંધ બાંધેલો દેખાય છે. ઓમકારેશ્વર ગામમાં રહેવા માટે ઘણી હોટેલો છે.

અમે પાછા માહેશ્વર તરફ ચાલ્યા. આ જ નર્મદા નદી માહેશ્વર આગળ થઈને વહે છે. અહીં નદી કિનારે રાણી અહલ્યાબાઈ હોળકરના વખતનો કિલ્લો અને મહેલ છે. કિલ્લાને અડીને નદી કિનારે વિશાળ પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું છે. એ રીવરફ્રન્ટ જેવું લાગે. પહેલાં તો અમે અહલ્યાબાઈના રહેઠાણની જગા જોઈ. અહીં તેમનું એક સરસ સ્ટેચ્યુ બનાવેલું છે. તેમની દેવપૂજાનો ખંડ, સભામંડપ વગેરે જોયું. થોડાં પગથિયાં ઉતર્યા પછી, બે શિવમંદિરો છે. મંદિરની આજુબાજુની લોબીઓમાં સુંદર શિલ્પકામ કરેલું છે. થોડાં વધુ પગથિયાં ઉતરી, નદી કિનારે પ્લેટફોર્મની ખુલ્લી જગામાં ગયા. અહીં કિલ્લાની બહારની દિવાલ અને ઝરૂખા નજરે પડે છે. નર્મદામાં પુષ્કળ પાણી વહેતું હોય, ત્યારે રાણીને ઝરૂખામાં બેસીને નર્મદા જોવાની કેટલી મજા આવતી હશે ! ઘણા લોકો અહીં પ્લેટફોર્મ પર લટાર મારે છે.

આ બધા વિસ્તારોમાં ફિલ્મ ‘અશોકા’, બાજીરાવ મસ્તાની’ તથા અન્ય ફિલ્મોનાં શુટીંગ થયેલાં છે. અહીં બધે ફરી, ઉપર ચડી અમારી ગાડી સુધી પહોંચ્યા. ખૂબ થાક લાગ્યો હતો. છેવટે, શિવજીને મનોમન યાદ કરી, આ શિવમય ભૂમિ છોડીને અમે પાછા આવવા નીકળ્યા, અને એ જ રૂટ પર થઈને રાતે દસેક વાગે ભરૂચ પહોંચ્યા. બોલો, હરિ ઓમ, હર હર મહાદેવ, ઓમ નમઃ શિવાય I

9_DSC_0146.JPG

4_IMG_9143.JPG

7_IMG_9186.JPG

2_IMG_9145.JPG

8_DSC_0215.JPG

8d_IMG_20170826_161555.jpg

17c_DSC_0235.JPG

7_DSC_0431.JPG

17_IMG_9204

7_DSC_0579.JPG

 

 

15_Ahalyadevi temple, Maheshvar

 

 

 

મધુર ગીતોના ગાયક શ્રી નીતિન મૂકેશ સાથે મુલાકાત

મધુર ગીતોના ગાયક શ્રી નીતિન મૂકેશ સાથે મુલાકાત

સુરીલા સ્વરના માલિક શ્રી નીતિન મૂકેશને કોણ નહિ જાણતું હોય? એમણે ગાયેલાં ગીતો એક વાર સાંભળો, તો તમે એમના આશિક બની જાવ, એવો એમના કંઠમાં જાદુ છે. તેમનું નામ લેતાં જ, અનેક ગીતો યાદ આવી જાય છે. ‘આ જા રે, આ જા રે ઓ મેરે…….’(ફિલ્મ નૂરી), ‘જીન્દગીકી ના તૂટે લડી…..’(ક્રાંતિ), ‘તેરી ઝીલ સી ગહરી આંખોમેં…….’(ધુએ કી લકીર) જેવાં અમર ગીતો કાનોમાં ગુંજ્યા કરે છે. મને તો એમના સ્વરમાં ગવાયેલાં ગીતો ખૂબ જ ગમે છે. આમે ય મને ગાયકો માટે બહુ જ આદર છે. આવી વ્યક્તિ અચાનક જ અણધારી ક્યાંક મળી જાય તો કેટલો બધો આનંદ થાય !

અને એક વખત અચાનક જ નીતિન મૂકેશને મળવાનું થઇ ગયું. કઈ રીતે મળવાનું થયું, એની અહીં વિગતે વાત કરું.

હું અને મારી પત્ની મીના એક વાર નાથદ્વારા, શ્રીનાથજીનાં દર્શને ગયેલા. બપોરે અગિયાર વાગે રાજભોગનાં દર્શન કરી, અમે મંદિરના ચોકમાં ઉભા હતા. મીના કહે, ‘મને ધજાજીનાં દર્શન કરવાની ઈચ્છા છે, તો હું ઉપર જઇ ધજાજીનાં દર્શન કરી આવું.’

મેં કહ્યું, ‘ભલે, તું જઇ આવ. મારે ઉપર નથી આવવું. હું અહીં જ ઉભો છું.’

મીના સીડી ચડીને ઉપર ધજાજીનાં દર્શન કરવા ગઈ. દર્શન કરીને ઝડપથી પાછી આવી અને મને કહે, ‘ઉપર ધજાજી પાસે નીતિન મૂકેશ ઉભા છે. તમારે તેમને જોવા હોય અને મળવું હોય તો જલ્દી ઉપર જાવ.’ અમે નીતિન મૂકેશનો ફોટો તો અવારનવાર જોયેલો હતો. એટલે મીના તેમને તરત ઓળખી ગઈ હતી. આમે ય મીના એક વાર કોઈનો ચહેરો જુએ કે ફોટો જુએ, પછી તે ચહેરો તેને કાયમ યાદ રહી જાય. મારું આ બાબતમાં બહુ કાચું.

જેવું મીનાએ મને કહ્યું કે તરત જ હું ઉપર દોડ્યો. ધજાજી આગળ દસેકથી વધુ માણસો ન હતા, એટલે એમાંથી મને નીતિનજીને ઓળખવામાં બહુ વાર ના લાગી. હું તેમની બાજુમાં જઈને ઉભો રહ્યો. બે પળ તો હું તેમને જોઈ જ રહ્યો, અને ખુશ થતો રહ્યો કે એક મહાન ગાયકની બાજુમાં ઉભા રહેવાની મને તક મળી છે. પણ મારે તો તેમની સાથે વાત પણ કરવી હતી. એટલે મેં શરૂઆત કરી, ‘સર, આપ નીતિન મૂકેશ જ છો ને?’

તેઓએ સસ્મિત જવાબ આપ્યો, ‘હા’

મેં કહ્યું, ‘આપને જોઇને મને બહુ જ આનંદ થયો. આપ અહીં છો, એવી ખબર પડતાં જ હું આપને જોવા અહીં દોડી આવ્યો. આપનાં ગીતો મને બહુ જ ગમે છે.’ તેઓ હસતા, મલકાતા રહ્યા. ચહેરા પર ખૂબ જ નમ્રતા, ગાયકના ઉંચા હોદ્દાનું કોઈ જ ગુમાન નહિ, મારા જેવા નાના માણસ સાથે વાત કરવામાં પણ હળીમળી જવાની ભાવના.

તેઓ અહીં ધજાજીની પૂજા કરવા આવ્યા હશે, એટલે એમના હાથમાં ધજાજીની પૂજા માટેની પોથી હતી. તેઓ મને કહે, ‘લો, ધજાજીની પૂજા માટેની આ પોથી, તમે પણ થોડી વાર તમારા હાથમાં રાખો અને પૂજાનું પુણ્ય કમાઓ.’ એમ કહી તેમણે પોથી મારા હાથમાં મૂકી. હું તો ખુશીના ઉન્માદમાં હતો. થોડી વાર હું, આંખો બંધ કરી, પ્રભુસ્મરણ કરતો રહ્યો, પછી નીતિનજીને પોથી પાછી આપી, તેમનો આભાર માન્યો. તેમનો ચહેરો તો સતત સ્મિતસભર જ હતો. તેઓ બોલ્યા, ‘ચાલો, જઈએ, પૂજા પૂરી થઇ.’ અમે બંને તથા બીજા લોકો પણ ધજાજી આગળથી પાછા વળ્યા. ફરીથી તેમને મળ્યાની ખુશી વ્યક્ત કરી અમે છૂટા પડ્યા. મંદિરમાં મોબાઈલ લઇ જવાની છૂટ નથી, એટલે હું ફોટા ના પાડી શક્યો. ગુગલ પરથી નીતિનજીના ફોટા લઈને અહીં મૂક્યા છે.

તેમની આ અનાયાસે થયેલી મુલાકાત એક અદભૂત ક્ષણ હતી. એ ઘટના મને હજુ એવી ને એવી તાજી છે. આવી મહાન વ્યક્તિની નમ્રતા અને ઉદારતા મને ખૂબ સ્પર્શી ગઈ. એમનાં ગીતો સાંભળુ ત્યારે નાથદ્વારાની આ મુલાકાત મનમાં યાદ આવી જાય છે.

Nitin

nitin mukesh

બાકોર ધોધ અને ચાંદણગઢની મુલાકાતે

બાકોર ધોધ અને ચાંદણગઢની મુલાકાતે

આજે હું તમને બે સરસ જગાઓની મુલાકાત કરાવું. એમાંની એક છે લુણાવાડાની નજીક બાકોર પાસે ભાદર નદી પર આવેલો ધોધ અને બીજી જગા છે શહેરા પાસે ચાંદણગઢમાં ડુંગરની ગુફામાં આવેલું ખોડિયાર માતાનું મંદિર. ગોધરાથી આ બંને જગાઓ એક જ રૂટ પર આવેલી છે. સવારે નીકળી બંને સ્થળ જોઇને સાંજે ગોધરા પાછા આવી જવાય. અમે ગોધરા ગયા ત્યારે એક દિવસ આ જગાઓએ જવાનો કાર્યક્રમ ઘડી કાઢ્યો.

અમે પાંચ જણ ગોધરાથી સવારે ગાડી લઈને નીકળ્યા. ભાદરવા મહિનાનો સખત તાપ હતો. ગોધરાથી મોડાસાના રસ્તે ૨૨ કી.મી. પછી શહેરા, ત્યાંથી ૨૦ કી.મી. પછી લુણાવાડા અને ત્યાંથી ૨૪ કી.મી. પછી બાબલીયા આવ્યું. અહીંથી જમણી બાજુના ફાંટામાં ૫ કી.મી. પછી બાકોર ગામ આવ્યું. દોઢેક કી.મી. પછી, જમણી બાજુ ખાનપુર જવાના રસ્તે વળ્યા. આ રસ્તે બેએક કી.મી. પછી, અમેઠી ગામનું બોર્ડ આવતા પહેલાં, ડાબી બાજુ વળ્યા. હવે રસ્તો સાંકડો હતો. આ રસ્તે પાંચેક કી.મી. પછી વાવકૂવા પહોંચ્યા. રસ્તામાં વચ્ચે જેઠોલા ગામમાંથી અહીંની એક જાણકાર વ્યક્તિ નામે રણછોડને અમારી જોડે લઇ લીધો. વાવકૂવા આગળ ચોક જેવી જગા છે. અહીં પાકો રસ્તો પૂરો થઇ જાય છે. અહીંથી જંગલમાં સાંકડો, ઉંચોનીચો કપચીવાળો કાચો રસ્તો બનાવ્યો છે. એ રસ્તે માંડ ગાડી લીધી. દોઢેક કી.મી. પછી તો એ રસ્તો પણ પૂરો. અહીં ગાડી મૂકી દીધી. પછી અડધો કી.મી. ચાલ્યા. નદી આવી. આડાઅવળા ખડકો પર પગ ગોઠવતા સોએક મીટર જેટલું ગયા પછી ધોધ દેખાયો ! ખડકોના ખાંચામાંથી નદી આશરે પાંચેક મીટર ઉંચેથી ધોધરૂપે પડતી હતી. ધોધની પહોળાઈ પણ પાંચેક મીટર જેટલી જ હતી. આમાં જરાય ઉતરાય એવું ન હતું. એટલે ખડકો પર ઉભા રહીને જ ધોધનાં દર્શન કર્યા. સખત મહેનતે અહીં સુધી આવ્યા હતા. ધોધ એવો ભવ્ય નથી. પાણી આગળ વહીને ફરીથી ધોધરૂપે પડતું હોય એવું દેખાય છે, ત્યાં નાહી શકાય એવું છે. જો કે અમે એ બાજુ ગયા નહિ.

અમે ફોટા પાડ્યા, અને ખડકો પર થોડું બેસીને પાછા વળ્યા. ચહેરા અને શરીર પરથી પરસેવો નીતરતો હતો. છેવટે એ જ રસ્તે પેલા જેઠોલા ગામ સુધી પાછા આવ્યા. રણછોડનું ઘર રોડની બાજુમાં જ હતું. એટલે ત્યાં સહેજ આરામ કરવાનો વિચાર કર્યો. તેના ઘરે ગયા. તેના પિતા, કાકા વગેરે લોકો ત્યાં હતા. તેઓએ અમને મહેમાનની જેમ પ્રેમથી આવકાર્યા. આંગણામાં ખાટલા ઢાળ્યા, ગોદડીઓ પાથરી, પાણી પીવડાવ્યું, આજુબાજુ તેમનાં ખેતરો હતાં તેમાંથી તાજી મકાઈ તોડી લાવી, ચૂલા પર શેકીને અમને ખવડાવી. અમે તેમનું ઘર, ખેતર, ઢોર, દૂધી-સીતાફળના છોડ – એ બધું જોયું. તેઓ ખીચડી-રોટલા બનાવવાનું કહેતા હતા, પણ અમે ના પાડી. તેમની ભરપૂર આગતાસ્વાગતા માણી, તેમને બક્ષિસ આપીને અમે પાછા વળ્યા. આપણાં ગામડાંના લોકોમાં હજુ જે આત્મીયતા જળવાઈ રહી છે, એનો સરસ અનુભવ કર્યો.

પાછા વળી અમે લુણાવાડા સુધી આવ્યા. અહીં એક હોટેલમાં જમ્યા. પછી શહેરા આવ્યા. હવે અમારે ચાંદણગઢ જવું હતું. શહેરામાં અણીયાદ ચોકડીથી જમણી બાજુ વળવાનું. આ રસ્તે ૧૨ કી.મી. પછી ચાંદણગઢ આવે છે. રસ્તો ખૂબ જ સરસ છે. અણીયાદ ચોકડીથી ૧૦ કી.મી. પછી ચાંદણગઢનું બોર્ડ છે, અહીંથી ડાબે ૨ કી.મી. જવાનું છે.

અમે જતા હતા, અને વાતાવરણમાં એકાએક પલટો આવ્યો. આકાશમાં વાદળાં ચડી આવ્યાં, પવન ફૂંકાવા લાગ્યો, અને વરસાદ પણ વરસી પડ્યો. થોડી ઠંડક થઇ ગઈ. આવો તોફાની વરસાદ સવારે વાવકૂવા બાજુ પડ્યો હોત તો ત્યાં ગાડી ચલાવવાનું મુશ્કેલ બની જાત.

ચાંદણગઢમાં વિશાળ ખુલ્લા મેદાનમાં ગાડી મૂકી દીધી. અહીં મોટા મોટા પત્થરો એકબીજા પર ગોઠવાઈને નાનો ડુંગર બન્યો છે. પત્થરોની ગોઠવણી વચ્ચેની જગામાં કુદરતી ગુફા બની છે. આ ગુફામાં પગથિયાં બનાવ્યાં છે. ગુફાના પ્રવેશદ્વાર આગળ ખુલ્લો ચોક છે. અહીં ‘આઈ શ્રી ખોડિયાર માતાજીનું મંદિર’ નું બોર્ડ છે. ગુફા સાંકડી છે. માથું નમાવી, વાંકા વળીને, પગથિયાં ચડી માતાજીના મંદિર સુધી પહોંચાય છે. માતાજીનાં દર્શન કરી મન આનંદ અનુભવે છે. ડુંગરના પત્થરો પર બહારથી પણ ચડી શકાય છે. આ પત્થરો પરથી દૂર દૂર સુધીનો નજારો નજરે પડે છે.

ગુફાના પ્રવેશદ્વારની નજીક રસોડું અને હોલ છે. અહીં દર રવિવારે ભક્તોને જમવાની વ્યવસ્થા છે. મંદિરનું આંગણ ખૂબ વિશાળ છે. બેસવા માટે બાંકડા છે. બાજુમાં બગીચો છે. એમાં બાળકોને રમવાની સરસ સુવિધા છે.

એકંદરે જગા સારી છે. ઘણા ભક્તો અહીં દર્શને આવે છે. પીકનીક મનાવવા માટે આ સારું સ્થળ છે. અમે આ બધું ફરીને સાંજે ગોધરા આવી ગયા. મજા આવી ગઈ.

1

4

9

12

13

1

2

3

4

10

IMG_9758

Previous Older Entries