ભારત અને અમેરીકા – ૬

                                                 ભારત અને અમેરીકા –

                                                     બીજી થોડી વાતો

અમેરીકામાં, રોજિંદા જીવનમાં લોકો શિસ્તપૂર્વક વર્તે છે. એકબીજાને મળવાનું કે વાતો કરવાનું થાય તેમાં, ’Hallo’, ‘Thank you’, ‘Sorry’, ‘You are welcomed’  જેવા શબ્દોનો અવારનવાર ઉપયોગ થતો રહે છે. બીજા સાથે તોછડાઇથી વાત કરવાનું, ગુસ્સો કરવાનો, સામાને ઉતારી પાડવાનો, લડાઈ કે મારામારી પર આવી જવાનું – આવું બધું અહીં થતું નથી. પોસ્ટ ઓફિસ, એરપોર્ટ, બેંક વગેરે જગાએ લોકો કાઉન્ટર આગળ ખૂબ જ શિસ્તથી ઉભા રહે છે. કોઈ ધક્કામુક્કી કરતુ નથી કે કોઈ લાઈનમાં વચ્ચે ઘુસતુ નથી. કાઉન્ટર પર ઉભેલ વ્યક્તિની પાછળ બે ફૂટ દૂરથી જ લાઈન શરુ થાય કે જેથી કાઉન્ટર પર કામ પતાવતી વ્યક્તિને ડીસ્ટર્બ ના થાય.

લોકો ટ્રાફિકના નિયમોનું સંપૂર્ણ પાલન કરે છે. રોંગ સાઈડે વાહન નહિ ચલાવવાનું, લાલ સીગ્નલ આગળ ઉભા રહેવાનું, સીગ્નલ આગળ લેઈનમાં જ ઉભા રહેવાનું, ગમે ત્યાં વાહન પાર્ક નહિ કરવાનું, બોર્ડ અર લખેલી સ્પીડે જ ગાડી ચલાવવાની – આ બધા નિયમોનો કોઈ ભંગ કરતુ નથી. નિયમનું ઉલ્લંઘન કરીને કોઈ ભાગી જાય એવું ના બને. કોઈક કારણસર પોલિસ ગાડી ઉભી રખાવે અને કોઈ નિયમના ભંગ બદલ ટીકીટ આપે, તો તેટલો દંડ ભરવો જ પડે છે. એમાં થોડાક રૂપિયા પોલિસને આપી દઈ છૂટી જવાય એવું બનતું નથી. અહીં નિયમોના ભંગનો દંડ બહુ ઉંચો હોય છે.

અમેરીકામાં ગાડીઓની સંખ્યા ખૂબ જ છે. સ્કુટર કે બાઈક ખાસ નથી, એને લીધે પણ ગાડીઓનું પ્રમાણ વધુ છે. પણ ગાડીઓ લેઈનમાં જ દોડતી હોવાથી ટ્રાફિક જામ થવાનું બહુ ઓછું બને છે. રેડ સીગ્નલ આગળ કે ટ્રાફિક જામ થયો હોય ત્યારે બે લેઈનમાં ઉભેલી ગાડીઓની વચ્ચેની જગામાં કોઈ ઘૂસે નહિ. બધા શિસ્તપૂર્વક એક પાછળ એક જ ઉભા રહે.

અહીં અમેરીકામાં ડ્રાઈવીંગ આપણા કરતાં વિરુદ્ધનું છે. આપણે ત્યાં વાહનો ડાબી બાજુએ ચલાવવાનાં જયારે અહીં વાહનો જમણી સાઈડે ચલાવવાનાં. એને લીધે ગાડીમાં ડ્રાઈવરની સીટ ભારતમાં જમણી સાઈડે હોય જયારે અમેરીકામાં ડાબી સાઈડે હોય. અમેરીકામાં મોટા રોડ પર, ચાલીને રોડ ક્રોસ કરવાવાળા ભાગ્યે જ કોઈ હોય. એટલે ગાડીઓ પૂરપાટ ઝડપે દોડી શકે છે. સ્ટોર, ઓફિસો અને એવી જગાએ પાર્કીંગમાં ચાલતા માણસો જોવા મળે. આવી જગાએ ગાડીવાળા ચાલતા માણસને પહેલો પસાર થવા દે છે. ગાડી થોડી દૂર જ ઉભી રાખે અને ચાલતો માણસ પસાર થઇ જાય પછી જ ગાડીવાળો ગાડી ચલાવે. માણસની જિંદગીને અહીં ઘણું મહત્વ આપવામાં આવે છે. આથી તો અહીં અકસ્માતો જવલ્લે જ થાય છે. ચાર રસ્તાઓએ સીગ્નલ આગળ પણ ચાલીને રોડ ક્રોસ કરનારાની સલામતીનો પૂરતો ખ્યાલ રખાય છે. મોટા રોડ પર તો સીગ્નલ આવે જ નહિ. અમેરીકામાં ડ્રાઈવીંગ લાયસન્સ મેળવવા માટે લેખિત પરીક્ષા આપવાની હોય છે, અને પછી ગાડી ચલાવવાની પરીક્ષા તો ખરી જ.

અમેરીકામાં રોજિંદા જીવનમાં છેતરપીંડી અને ભ્રષ્ટાચારનું પ્રમાણ સાવ ઓછું છે. સામાન્ય રીતે સ્ટોરમાં વસ્તુઓની ગુણવત્તા, તેના પર લખ્યા મૂજબની હોય જ છે. રેસ્ટોરન્ટમાં પણ વાનગીઓ પૂરેપૂરી આરોગ્યપ્રદ હોય. તમે સ્ટોરમાંથી કોઈ વસ્તુ ખરીદો અને જો એની ગુણવત્તા ખરાબ હોય કે વસ્તુ એક્ષ્પાયરી ડેટ પછીની હોય કે કોઈ કારણસર એ વસ્તુ તમને ના ગમે તો બીલ બતાવી તમે તે પછી આપી શકો છો અને તેના પૂરેપૂરા પૈસા પાછાં મળી જાય છે. અરે ! કોઈ કારણ વગર પણ તમે વસ્તુ પાછી આપવા જાવ તો પણ, કારણ પૂછ્યા વગર જ, તે વસ્તુ દુકાનદાર હસતે મોઢે પાછી લઇ લે છે. અમેરીકાની આ સગવડ બહુ જ સારી છે.

અમેરીકામાં પૈસાની લેવડદેવડના બધા જ વ્યવહારો ક્રેડીટ કે ડેબીટ કાર્ડથી જ થાય છે. રોકડાનું ચલણ બહુ જ ઓછું છે. આથી ઇન્કમટેક્સમાં ચોરી કે બે નંબરની આવક જેવું અહીં કશું જ નથી. બધા લોકો નિયમ મૂજબ ઇન્કમટેક્સ ભરે જ છે. બેંકમાં કામકાજ માટે રૂબરૂ જવાનું બહુ ઓછું બને છે. મોટા ભાગનું કામ ઓનલાઈન કે ફોનથી પતી જાય છે.

જો કે અમેરીકામાં ગુનાખોરી સાવ આથી એવું નથી. અહીં પણ વ્યસનો, ડ્રગ્સ, ચોરી, ખૂનામરકી એવું બધું બને છે જ. પોલિસ, કોર્ટ અને વકીલો પણ છે. પણ સામાન્ય માણસોનું જીવન સરળતાથી શિસ્તથી ચાલતું રહે છે.

અહીં દરેક વ્યક્તિને સોશ્યલ સીક્યોરીટી નંબર હોય છે, આપણા આધાર કાર્ડ જેવું. આ નંબર પર તેના જીવનમાં બનતી જાહેર ઘટનાઓ નોંધાતી જાય છે. ગુનો કર્યો હય, એક્સીડન્ટ કર્યો હોય, ચોરી કરી હોય, સારું પદ પ્રાપ્ત કર્યું હોય આવી બધી નોંધ તેમાં થાય. વ્યક્તિને નોકરીએ રાખવાનો હોય, મકાન ભાડે આપવાનું હોય અને આવા કોઈ પ્રસંગે તેનો ઈતિહાસ ચેક થાય.

અમેરીકા વિષે ઘણી વાતો અહીં કરી. છેલ્લે, હવે પછીના લેખમાં ભારત વિષે થોડી વાતો કરી સમાપન કરીશું.

Advertisements

અમેરીકામાં ભારતીયોનું જીવન

                           અમેરીકામાં ભારતીયોનું જીવન 

ભારતમાંથી કેટલા ય લોકો ધન કમાવા અમેરીકા જવાનું સ્વપ્ન સેવતા હોય છે. આવા લોકોના બે પ્રકાર પાડી શકાય. એક વર્ગ એવા લોકોનો છે કે જે સારું ભણેલા હોય. આવા લોકો એન્જીનીયરીંગ, મેડિકલ, ફાર્મસી, સીએ જેવાં ક્ષેત્રોમાં ડીગ્રી મેળવીને અમેરીકા આવ્યા હોય છે. કોઈક માસ્ટર ડીગ્રીવાળા પણ હોય કે કોઈકે અમેરીકામાં પહોંચીને માસ્ટર કર્યું હોય. આવા લોકોને અહીં સહેલાઇથી સારી કંપનીમાં જોબ મળી જાય છે અને મહિને ઓછામાં ઓછો છએક હજાર ડોલર પગાર તો મળે જ. આજના એક ડોલરના આશરે ૬૩  રૂપિયાના ભાવે ૬૦૦૦ ડોલરને રૂપિયામાં ફેરવો તો ૩,૭૮,૦૦૦ રૂપિયા થયા. ભારતના હિસાબે આ કમાણી તો ઘણી ઘણી લાગે. એમાંથી મહિને ૨૦૦૦ ડોલર વાપરે તો પણ કેટલી બધી બચત થાય ! આવા લોકો ટૂંક સમયમાં જ ગાડી, મકાન વગેરે ખરીદી લે છે, અને છતાં ય સારી એવી બચત કરી શકે છે તથા ભારતમાં તેમના કુટુંબને સારી એવી રકમ મોકલી શકે છે.

અમેરીકા આવતા લોકોનો બીજો વર્ગ એવો છે કે જે ઓછું ભણેલા હોય, જેમ કે એસ.એસ.સી., બી.એ., બી.કોમ., ડિપ્લોમા વગેરે. તેમના સગા અહીં અમેરીકામાં રહેતા હોય અને તેમણે સ્પોન્સર કરીને અહીં અમેરીકા તેડાવ્યા હોય. આવા લોકો અહીં મોટેલમાં, પેટ્રોલ પંપ કે ગ્રોસરીની દુકાનમાં નોકરીએ લાગી જાય, કોઈ બીજાઓ માટે રસોઈ બનાવીને કમાય, કોઈ બાળકોને રાખવાનું કામ કરે. આવા બધા ધંધામાં મહિને માંડ ૨૦૦૦ ડોલર જેટલું મળે. મહેનત પણ વધારે રહે, રજા કે બીજો કોઈ ફ્રી ટાઈમ મળે નહિ. આમ છતાં, તેઓ ૨૦૦૦માંથી ૧૦૦૦ ડોલર વાપરે તો પણ ૧૦૦૦ ડોલરની બચત થાય. ભારતના હિસાબે આ બચત ૬૩૦૦૦ રૂપિયા જેટલી થાય. ભારતમાં વસતા તેમના કુટુંબીઓને આ રકમ જરૂર મોટી લાગે. વળી, આવા લોકો આગળ જતાં ક્યારેક મોટેલ, પેટ્રોલ પંપ કે દુકાનના માલિક પણ બની શકે છે અને અઢળક પૈસો મેળવે છે.

ટૂંકમાં પૈસા મેળવવા માટે અને સારી લાઈફ માટે આપણા લોકોને અમેરીકાનું આકર્ષણ છે. પણ એક વસ્તુ યાદ રાખીએ કે સારું જીવન જીવવા માટે પૈસો જરૂરી છે ખરો, પણ જીવનમાં પૈસો એ જ સર્વસ્વ નથી.

આપણા ભારતીય લોકો અમેરીકામાં નોકરી કે ધંધો કરતા હોય એટલે સોમથી શુક્ર, સવારથી સાંજ સુધી કામ રહે. સાંજે ઘેર આવે, થોડો થાક લાગ્યો હોય એટલે ખાસ કંઇ બીજું કામ થાય નહિ. શનિ-રવિ આરામ, ખરીદી, સિનેમા કે કોઈ મિત્રને ત્યાં જવાનું, એમ પસાર થઇ જાય. ભારતમાં રહેનારા એવું ધારતા હોય કે અમેરીકામાં જલસા છે, પણ એવું કંઇ નથી. સખત મહેનત કરવી પડે છે.

અહીં ભારતીય લોકોને, બીજા ભારતીયો જ મિત્ર થતા હોય છે. ભારતીયોને અમેરીકન જોડે મિત્રતા થાય એવું બહુ ઓછું બને છે. એટલે ભારતીયોને પોતાનું ભારતીય ગ્રુપ અને અમેરીકનોને પોતાનું અમેરીકન ગ્રુપ, એવી જ ગોઠવણ થઇ જતી હોય છે. ભારતીય લોકો પોતાને ઘેર ભારતીય ભોજન જ જમતા હોય છે. સવારે દાળ, ભાત, રોટલી, શાક અને સાંજે ભાખરી, ખીચડી, શાક, દૂધ, દહીં અને એવું બધું. ક્યારેક દાળઢોકળી, થેપલાં, ઢોકળાં, સમોસા, ભાજીપાઉં, બટાકાવડાં, ઢોંસા, ભજીયાં, પૂરી વગેરે પણ ખરું જ. એક વાર એક ભાઈ મને પૂછતા હતા, “આપણા લકો અમેરીકામાં શું જમે?” મેં કહ્યું, “ભાઈ, આપણે ભારતમાં જે જમીએ છીએ, એવું જ.” કોઈ ભારતીય પોતાના ઘરનું વાસ્તુ કરે કે બાળકની બર્થ ડે ઉજવે, એમાં આમંત્રિતો મોટા ભાગના ભારતીય મિત્રો જ હોય. આવે પ્રસંગે જમવાનું પણ ગુજરાતી કે પંજાબી એવું જ બને. પૂરી, શાક, ગુલાબજાંબુ, ખમણ, દાળ, ભાત, પંજાબી શાક વગેરે.

આપણા લોકોને અહીં ભારતીય મિત્રો તો હોય, પણ એ સિવાય અહીં બીજું કોઈ સામાજિક માળખું નથી. ભારતમાં કુટુંબમાં બધા સભ્યો સાથે રહેતા હોય, માતાપિતા, ભાઈભાભી, બહેન, બાળકો એમ બધા એક જ ઘરમાં હોય એટલે એકબીજા માટે હુંફ, લાગણી હોય, નાનાઓને મોટાઓ માટે માન અને આદર હોય, વડિલોની સૂચનાઓનું બધા સહર્ષ પાલન કરે, માતાપિતાની બધા કાળજી કરે, દરેકની સગવડ સચવાય, કોઈ માંદુ પડે તો બીજા એની સેવા માટે તત્પર હોય – આ કુટુંબભાવના ભારતમાં છે.

આ ઉપરાંત, ભારતમાં સગાંવહાલાં ઘણાં હોય, વારતહેવારે એકબીજાને મળવાનું થાય, અવારનવાર એકબીજાને ત્યાં જવાનું, જમવાનું અને વાતો કરવાનું થાય. આડોશીપાડોશી સાથે બેસીને ચર્ચા કરવાનું એવું બધું ચાલ્યા કરે. વળી, આપણા તહેવારો ઉતરાયણ, ધૂળેટી, જન્માષ્ટમી, દિવાળી વગેરે તો લોકો સમૂહમાં જ ઉજવે. મંદિરોમાં પણ બધાને મળવાનું થાય. આમ, ભારતમાં એક સામાજિક જીવન છે. મનુષ્ય એક સામાજિક પ્રાણી છે. તેને સમાજમાં રહેવાનું ગમે છે. આ સમાજ રચના ભારતમાં છે.

અમેરીકામાં આવું સામાજિક જીવન નથી. અમેરીકન લોકોને આવો સમાજ નથી. અમેરીકાની આ મોટામાં મોટી ખામી છે. આપણા જે લોકો અમેરીકા ગયા છે, તેમને, ત્યાં સગાંવહાલાં હોય તો એટલું ગ્રુપ બને છે. અત્યારની આપણી જે પેઢી અમેરીકા જઈને વસી છે, તે લોકોએ વીસપચીસ વર્ષ તો ભારતમાં કાઢયાં છે, પછી અમેરીકા ગયા છે. તેમને ભારતના સામાજિક જીવનની ખબર છે. અમેરીકામાં ભારતીય કલ્ચર જોવા ના મળે, એટલે તેમને ભારત યાદ આવી જાય છે. તેઓ ભારતીય કલ્ચર ત્યાં માણવા ઈચ્છે છે ખરા, એટલે તો તેઓ અમેરીકામાં જન્માષ્ટમી, દિવાળી, પંદરમી ઓગસ્ટ, ૨૬મી જાન્યુઆરી, ઉતરાયણ, શામળાજીનો મેળો વગેરે તહેવારો ઉજવે છે. આવે વખતે બધા ભેગા મળે છે, અને અહીંની જેમ ત્યાં મજા કરે છે. આપણા લોકોએ અમેરીકામાં જ્ઞાતિમંડળો પણ ઉભાં કર્યાં છે. હિંદુ મંદિર, સાંઇ મંદિર, સ્વામિનારાયણ મંદિર, અયપ્પા મંદિર , જૈન મંદિર એમ મંદિરો પણ સ્થાપ્યાં છે. અમેરીકાની સારી રહેણીકરણી અને પૈસાનું આકર્ષણ છોડી, તેઓ ભારત પાછા નથી આવી શકતા, પણ સમાજજીવન તો ભારત જેવું જ ઝંખે છે. તેઓ તેમનાં માબાપને અમેરીકા બોલાવવા ઈચ્છે છે, પણ આખી જીંદગી ભારતના સમાજમાં રહેલાં માબાપને અમેરીકામાં કાયમ રહેવાની ઈચ્છા નથી થતી. જો કે ઘણા જાય છે પણ ખરા.

આપણી અમેરીકામાં રહેતી આ પેઢીને ત્યાં જે નવાં બાળકો અમેરીકામાં જ જન્મ્યાં છે, તેમને તો ત્યાંનું કલ્ચર નાનપણથી જ સદી ગયું છે. તેઓ ભારતમાં રહ્યાં નથી, એટલે એમને ભારતીય સમાજ વિષે ખબર જ નથી. આ નવી પેઢીનો છોકરો/છોકરી નાનપણથી જ પોતાનું બધું અલગ રાખતો થઇ જાય છે. હા, છોકરો પોતે સ્વાવલંબી બને, પોતાની સંભાળ પોતે રાખે એવી એવી ભાવનાથી માબાપ છોકરાને સ્વાશ્રયી બનાવતાં શીખવે છે, એ સારી બાબત છે. પણ પછી શું થાય છે કે છોકરાએ પોતાનું બધું જ અલગ હોવાથી તે સ્વકેન્દ્રી થઇ જાય છે. પોતાની રૂમ અલગ, બાથરૂમ અલગ, ખુરસીટેબલ અલગ, પછી બીજા કોઈ તેની રૂમમાં આવીને બેસે તેમાં પણ તેને ડીસ્ટર્બ થતી લાગે. ઘણી વાર તો માબાપને છોકરા સાથે રમવાનો, વાતો કરવાનો કે તેને શીખવવાનો ટાઈમ ના હોય, એટલે છોકરાને કાર્ટૂન કે વિડીયો ગેઈમ પકડાવી દઈને તેને એકલો રહેતો કરી નાખે છે. આગળ જતાં તેને મોબાઈલ કે લેપટોપ મળી જાય એટલે એ એમાં જ મચ્યો રહે છે. ઘરમાં માતાપિતા કે ભાઈબહેન જોડે તેનું મળવાહળવાનું ઓછું થઇ જાય છે. જરૂર પૂરતી જ વાત કરે અને પોતાની દુનિયામાં જ રાચ્યા કરે. આવા માહોલમાં કુટુંબભાવના ક્યાંથી ઉભી થાય? અમેરીકન કુટુંબોમાં તો છોકરો અઢાર વર્ષનો થાય એટલે જુદો રહેતો થઇ જાય છે. એને વડિલો પ્રત્યે પૂજ્યભાવ એવી બધી બાબતોમાં કંઇ સમજણ જ પડતી નથી.

અમેરીકામાં ભારતીય લોકોના જીવનની અહીં વાત કરી. અમેરીકામાં રહીને પણ જ્યાં જરૂર હોય ત્યાં તેઓ ભારતીય કલ્ચરની સારી બાબતો અપનાવે તો, તેઓની જીંદગી બહુ જ સરસ રીતે દીપી ઉઠે.

ભારત અને અમેરીકા – ૪

                                        ભારત અને અમેરીકા – ૪

                                         અમેરીકાનાં શહેરો અને જીવન

સ્વચ્છતા અને પાણીની વાત પછી હવે, અમેરીકાનાં શહેરોના આયોજન વિષે થોડી વાતો કરીએ. અમેરીકાનાં શહેરોમાં ખરીદી માટેના સ્ટોર, મોલ, દુકાનો, રેસ્ટોરન્ટ, પોસ્ટ ઓફિસ, બેંક, ઓફિસો – આ બધાં મકાનો રહેઠાણની સોસાયટીઓની સાવ નજીક તો નથી જ હોતાં. એટલે આ બધી જગાઓએ ગાડી લઈને જ જવું પડે.

આવાં બધાં મકાનો રોડની બંને બાજુએ હોય પણ રોડને સાવ અડીને ના હોય. રોડની બાજુએ લોન, ઝાડ અને ફૂલ ઉગાડેલાં હોય, પછી પાર્કીંગ માટે સારી એવી જગા હોય અને પછી જ મકાન શરુ થાય. વળી, લાઈનબંધ મકાનો એકબીજા સાથે સાવ અડીને ના હોય, તેઓ વચ્ચે સારી એવી જગા હોય. આમ, દરેક જાહેર મકાનની ત્રણ બાજુ પાર્કીંગ થઇ શકે, આગળ અને બે સાઈડોમાં. આ રીતે જોતાં, મકાનો છૂટાં છૂટાં જ લાગે.

ખરીદી માટે વોલમાર્ટ જેવા મોટા સ્ટોર હોય, એમાં રોજિંદી જરૂરિયાતની લગભગ બધી જ વસ્તુઓ મળી જાય. જેવી કે દૂધ, દહીં, શાક, ફ્રુટ, બિસ્કીટ, બ્રેડ, બટર, મીઠું, સીંગદાણા, તજ, મરી, રમકડાં, કપડાં, રસોઈનાં વાસણો વગેરે. હવે તો ભારતના લોકોએ ઘણા ભારતીય સ્ટોર પણ ઉભા કર્યા છે. એમાં ભારતીય લોકોને જરૂરી હોય એવી વસ્તુઓ જેવી કે પૌઆ, મમરા, ગોળ, મગ, મગ દાળ, તુવેર, વટાણા, ચા, ખાંડ, અજમો, જીરૂ, ધાણા, તલ, ચોખા, ઘઉંનો લોટ, પાપડ, તેલ વગેરે મળી રહે છે. અમેરીકન સ્ટોરમાં આવું બધું નથી મળતું. અહીં અનાજ દળવાની ઘંટી નથી હોતી. એટલે સીધો લોટ જ ખરીદવાનો હોય છે.

કોઈક મોટા વિસ્તારમાં મોલ ઉભો થયો હોય, એમાં જુદી જુદી દુકાનો હોય, કોઈ દુકાન કપડાંની તો કોઈ જૂતાંની, કોઈ ઘરેણાંની તો કોઈ આઈસ્ક્રીમની વગેરે. આ દુકાનો જરાય સાંકડમાંકડ ના હોય, દુકાનોની બે લાઈનો વચ્ચે ચાલવાનો રસ્તો સારો એવો પહોળો હોય,

આ ઉપરાંત, ક્યાંક લાઈનબંધ આઠદસ અડોઅડ નાની દુકાનોનું ઝુમખું પણ હોય. આવી દુકાનો, હજામત, કોમ્પ્યુટર રીપેરીંગ અને એવી બધી હોય. આવા ઝુમખાને પણ આગળ પાર્કીંગ તો હોય જ. આવી દુકાનો, આપણા દેશની જેમ ખુલ્લી ના હોય. બારણું ખોલીને જ અંદર જવાનું. કોફી, આઈસ્ક્રીમ વગેરેની દુકાનો પણ બંધબારણે જ હોય. અહીં સોસાયટીના નાકે આડેધડ ચાની લારી, પાનના ગલ્લા, પાણીપૂરીનો ખૂમચો એવું કંઇ જ ના હોય.

ટૂંકમાં તમારે ખરીદી, ઓફિસ કે અન્ય કોઈ કામ માટે બહાર જવાનું થાય તો ગાડી લઈને જ જવું પડે. ચાલતા ક્યાંય જવાય નહિ. આમ તો આ એક ખામી કહેવાય.

અમેરીકાના કોઈ શહેરમાં સ્કુટર કે બાઈક રાખવાની પ્રથા નથી. કોઈક બાઈક જોવા મળે ખરું, પણ તે જવલ્લે જ. અહીં બાઈક કાર જેટલાં જ મોંઘાં હોય છે. વળી, ઠંડી વધુ પડે, એટલે કાર રાખવી સારી. પેટ્રોલ  પ્રમાણમાં સસ્તું છે. ત્રણ સાડાત્રણ ડોલરમાં એક ગેલન એટલે આશરે ૬૦ રૂપિયે લીટર થયું. અમેરીકાની ઉંચી કમાણી તથા મોંઘી ચીજવસ્તુઓની સરખામણીમાં પેટ્રોલ સસ્તું કહેવાય. એટલે લોકોને ગાડી પોસાય છે.

બીજું કે અહીં આપણી જેમ, ભાડે ફરતી રીક્ષા કે છકડા કે જીપો હોતાં નથી. ટેક્સીઓ છે, પણ તે રસ્તે હરતીફરતી જોવા ના મળે કે જેથી હાથ કરીને ઉભી રખાવાય. ટેક્સીને ફોન કરીને બોલાવવી પડે અને તે ખૂબ જ મોંઘી હોય. આપણે ત્યાં તો સોસાયટીના નાકે આવો કે તરત જ રીક્ષા મળી જાય અને તેને કહો ત્યાં તે લઇ લે. આવી સગવડ અમેરીકામાં નથી. આ પણ એક ખામી છે. હા તમારી પાસે ગાડી ન હોય અને દવાખાને જવાની કે એવી કોઈ ઈમરજન્સી આવી જાય તો ૯૧૧ નંબર પર પોલિસને ફોન કરી દેવાનો, તો પોલિસની ગાડી તરત જ આવીને ઉભી રહેશે, અને તમને તે જગાએ પહોંચાડી દેશે.

અહીં દરેક વ્યક્તિ ખરીદી કે ઓફિસે જવા, ઘરના ગેરેજમાંથી જ ગાડીમાં બેસીને નીકળે, એટલે સોસાયટીમાં કે બહાર રોડ પર કોઈ જ માણસ ચાલતો જોવા ના મળે. સોસાયટી સુનકાર લાગે. પાડોશીઓ ઘરના ઓટલે બેઠક જમાવી વાતો કરે એવું અહીં ક્યાંય જોવા ના મળે. લોકો સ્ટોર કે ઓફિસ આગળ ગાડી પાર્કીંગમાં મૂકી, મકાનમાં દાખલ થાય ત્યાં માણસો જોવા મળે. હા, પછી સ્ટોર કે ઓફિસ કે રેસ્ટોરન્ટમાં અંદર માણસો જરૂર જોવા મળે.

મોટા ભાગનાં શહેરોમાં સીટી બસ જેવો પબ્લીક ટ્રાન્સપોર્ટ નથી. એટલે લોકોએ પોતાની ગાડી ખરીદવી જ પડે. ન્યૂ જર્સી, ન્યૂ યોર્ક કે શીકાગો જેવાં ગીચ શહેરોમાં સીટી બસની વ્યવસ્થા છે. ઘણાં શહેરોમાં લોકલ મેટ્રો ટ્રેનની સગવડ પણ છે. સીટી બસની વ્યવસ્થા બધાં શહેરોમાં ઉભી કરવી જોઈએ. સીટી બસ હોય તો શહેરમાં ટ્રાફિક ઓછો થાય. ૪૦ વ્યક્તિ પોતપોતાની ૪૦ ગાડીઓ લઈને ઓફિસે જાય, એને બદલે એ ૪૦ વ્યક્તિ એક જ બસમાં જાય તો સ્વાભાવિક છે કે રોડ પર ટ્રાફિક ઘટે જ. વળી, દેશના પેટ્રોલની પણ બચત થાય. પણ અમેરીકામાં દરેકને પોતાની સ્વતંત્રતાનું મહત્વ વધારે છે. સીટી બસમાં બીજી અજાણી વ્યક્તિની અડોઅડ બેસવાનું તેમને કદાચ ગમે નહિ. અમેરીકામાં સ્થાયી થયેલ આપણા ભારતીય લોકોનાં અમેરીકામાં જન્મેલાં અને ત્યાં જ ઉછરેલાં બાળકો થોડાં દિવસ માટે ભારત આવે ત્યારે તેમને આપણી સીટી બસ, એસ.ટી. બસ કે ટ્રેનમાં ફરવાનું નથી ગમતું. તેમને આપણો દેશ ગંદો અને પછાત લાગે છે.

અમેરીકામાં એક શહેરથી બીજે શહેર જવા માટે બસ કે ટ્રેનની વ્યવસ્થા બહુ ઓછી છે. બીજું શહેર જો બહુ દૂર ના હોય તો લોકો પોતાની ગાડીમાં જ જવાનું પસંદ કરે છે. અને જો દૂર હોય તો વિમાનમાં જવાનું રાખે છે. અહીં વિમાનની સગવડ બહુ જ સારી છે. એરપોર્ટ પર ગાડી મૂકી રાખવાની પૂરી સગવડ હોય છે.

અમેરીકામાં મેડીકલ સારવાર ખૂબ જ મોંઘી છે. અહીં દરેક નાગરિકને મેડીકલ વીમો હોય છે જ. વીમો હોય તો પણ સારવાર ખૂબ જ મોંઘી પડે છે. સાદો તાવ, શરદી, ખાંસી કે એવો સાદો રોગ હોય તો બહુ ખર્ચ ના થાય, પણ જો હોસ્પિટલમાં દાખલ થવું પડે, ઓપરેશન કરાવવાનું હોય, દાંત કે ગાયનીક તકલીફ હોય – આવા કિસ્સામાં બહુ મોટું બીલ આવે, અને જો વીમો ના હોય તો તમારી બધી બચતો વપરાઈ જાય એવો તગડો ખર્ચ થાય. માંદા ના પડાય તો વધુ સારું.

બીજું કે અહીં આપણા દેશની જેમ ડોક્ટર જલ્દી મળતા નથી. અગાઉથી એપોઇન્ટમેન્ટ લેવી પડે. તે પણ તાત્કાલિક ના મળે એવું બને. હા, ઈમરજન્સી કેસમાં સરકારી કે ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર મળે ખરી. આપણે ત્યાં તો ગલીના નાકે કે બજારમાં તરત જ ડોક્ટર અને દવાખાનું મળી જાય. અમેરીકામાં એવું નથી. આ પણ અહીંની વ્યવસ્થાની ઉણપ કહેવાય.

અમેરીકામાં મકાન ખરીદવા માટે બેંકમાંથી, મકાનની કીમતની ૮૦% જેટલી લોન મળે છે. વ્યાજનો દર પણ બહુ ઉંચો નથી હોતો, એટલે મોટા ભાગના લોકો લોનથી જ મકાન ખરીદે છે. લોન મેળવવાની પધ્ધતિ પણ સરળ છે.

અમેરીકામાં આપણા ભારતીય લોકોની લાઈફસ્ટાઈલ કેવી છે, એના વિષે હવે વાત કરીશું.