ભારતીય લોકોનો સ્વભાવ

ભારતીય લોકોનો સ્વભાવ

ઘણી વાર તમે જોયું હશે કે આપણા ભારત દેશના લોકોનો સ્વભાવ, વિચારધારા અને કામ કરવાની પધ્ધતિ, બીજા દેશના લોકો કરતાં જુદી પડે છે. એક ઉદાહરણ આપું. જેમ કે બધી જ વૈજ્ઞાનિક શોધખોળો જેવી કે રેલ્વે એન્જીન, પેટ્રોલ અને ડીઝલ એન્જીન, વીજળીથી ચાલતો બલ્બ, રેડિયો, અવાજનું રેકોર્ડીંગ, ચલચિત્રો, ટેલીવિઝન, એર કન્ડીશનીંગ, વિમાન, રોકેટ વગેરેમાંથી એક પણ શોધ ભારતમાં નથી થઇ. બધી જ શોધો બીજા દેશોમાં થઇ છે. જે લોકોએ આ શોધો કરી છે, તેઓ વર્ષો સુધી તેની પાછળ મંડ્યા રહ્યા છે, ખર્ચની કે કુટુંબને પડેલી તકલીફોની ચિંતા નથી કરી, અને નવી વસ્તુ શોધીને દુનિયાને ભેટ આપી છે. આપણે ત્યાં કોઈએ આવી શોધો કેમ ના કરી? શું, આપણે ત્યાં હોંશિયાર માણસો નથી? ના, એવું નથી. આપણે ત્યાં પણ હોંશિયાર લોકો છે જ. પણ આપણે ત્યાં કોઈ શોધ કરવા પાછળ વર્ષો સુધી ઝઝુમવાનો અને બધું જતું કરવાનો સ્વભાવ નથી. હા, કોઈક લોકોએ કોઈ થઇ ગયેલી શોધમાં આગળ કંઇક નવું ઉમેર્યું હોય એવું બન્યું છે.

ભૂતકાળમાં આપણા દેશમાં કેટલાયે ઋષિઓ અને યોગીઓ થઇ ગયા. તેઓને ભગવાન તથા આધ્યાત્મિક બાબતો વિષેનું અગાધ જ્ઞાન હતું. સંસ્કૃત ભાષા આપણે ત્યાં ખૂબ જ વિકસિત ભાષા હતી. સારું જીવન જીવવા અંગે, સંસ્કૃત ભાષામાં જ્ઞાનસભર અઢળક પુસ્તકો લખાયાં છે. યોગી પુરુષોને તો ભગવાનનાં દર્શન પણ થતાં હતાં. તેઓ ધારે એવું કાર્ય કરી શકતા હતા. આ બધી શક્તિ આપણા લોકોમાં હતી. હજુ આજે પણ આવા યોગીઓ આપણે ત્યાં છે. વિદેશોમાં આ બાબતમાં કોઈ પ્રગતિ નથી થઇ. આજે પણ કોઈ વિદેશીએ આધ્યાત્મિક બાબતોનું જ્ઞાન મેળવવું હોય તો તે ભારત આવે છે. ભારતીય લોકોનું આ લક્ષણ છે.

ભૂતકાળમાં આપણા દેશ પર અનેક લોકો ચડી આવ્યા, જેવા કે સિકંદર, મહમદ ઘોરી, મહમદ ગઝની, તૈમૂર લંગ, મોગલો, અંગ્રેજો વગેરે. એમાંના ઘણા આ દેશને લૂંટીને ચાલ્યા ગયા, ઘણાએ મંદિરો તોડ્યાં, અને અમુક લોકોએ તો અહીં જ રોકાઈ જઈને આપણા પર સદીઓ સુધી રાજ કર્યું. આપણા દેશના લોકોએ આ રીતે બીજા દેશ પર ક્યારેય ચડી નથી કરી, અને ક્યારેય બીજા દેશ પર રાજ નથી કર્યું. આ આપણો સ્વભાવ છે.

આપણા દેશમાં અનેક રાજરજવાડાં હતાં. એ બધા ક્યારેક પાડોશી રાજ જોડે લડતા ખરા. પણ જયારે વિદેશીઓ અહીં ચડી આવતા ત્યારે ક્યારેય આ રાજાઓ એકઠા મળીને તેઓની સામે લડ્યા નહિ. આવી એકતા આપણામાં ન હતી. આ પણ આપણા સ્વભાવમાં છે. આખો ભારત દેશ એક ગણાય એવી ભાવના આપણામાં ન હતી.

આજે પણ આપણામાં એકતા નથી. ભારત દેશ માટે દેશદાઝ નથી. દરેક પોતાનું સાચવીને બેસી રહે છે. દેશ પર કે બીજા કોઈ પર આપત્તિ આવી પડે તો ‘મારે શું’ કહીને પોતાનું સંભાળીને બેસી રહે છે. આ પણ આપણો સ્વભાવ છે.

હા, જયારે ક્યાંક દાનની ટહેલ પડે, દેશ માટે ફાળો ભેગો કરવાની જરૂર ઉભી થાય, મંદિર બનાવવા માટે ફાળો ભેગો કરવાનો હોય, ત્યારે આપણા લોકો દાન આપવામાં પાછા નથી પડતા. દાનનો પ્રવાહ વહેવડાવી દે છે. આ પણ આપણી લાક્ષણિકતા છે.

આપણને સમાજમાં રહેવાનું, સગાંવહાલા સાથે રહેવાનું ગમે છે. આપણા સમાજની રચના જ એવી છે કે આપણે ત્યાં અવારનવાર એકત્રિત થવાના પ્રસંગો આવ્યા જ કરે છે. સગાંવહાલાંને ત્યાં જવું, મંદિર, સત્સંગ, ભજન, કથા, સાજેમાંદે ખબર કાઢવા જવું, વિવાહ, લગ્ન, શ્રીમંત, મુંડન, તહેવારો, સત્કાર સમારંભો, મૃત્યુ, મેળા, દુકાનોમાં ખરીદી એમ એટલા બધા પ્રસંગો આવે કે જેમાં લોકો સમૂહમાં ભેગા થાય. ટ્રેનો, બસોમાં ફરનારા પણ ભેગા જ થયા કહેવાય ને? આપણે ત્યાં તો રસ્તા પર કોઈ ઘટના બને, અકસ્માત થાય, બે જણા લડી પડે તો પણ આજુબાજુના લોકો ભેગા થઇ જાય. કોઈકના ઘરમાં કંઇક ઘટના બને તો પણ પાડોશીઓ ભેગા થઇ જાય. આ આપણો સ્વભાવ છે. વિદેશોમાં આવું બહુ ઓછું બને છે.

આપણે ત્યાં પૈસા હોય તો બધાને ઠાઠમાઠથી રહેવાની ટેવ છે. ઘરકામ માટે અને ધક્કા ખાવા માટે નોકર રાખવો, વાસણ, કચરાપોતાં અને કપડાં ધોવા માટે કામવાળી રાખવી, ઓફિસોમાં પટાવાળા હોય, આ બધી આપણી ખાસિયતો છે. આપણે અંગ્રેજો પાસેથી આ પ્રથાઓ અપનાવી લીધી છે. આપણા રાજામહારાજાઓ પણ ઠાઠથી રહેતા હતા અમેરિકા જેવા દેશમાં ઓફીસમાં પટાવાળા હોતા જ નથી. ગમે તેવો મોટો ઓફિસર હોય તો પણ પાણી પીવાનું કે બીજા કોઈ ટેબલ પર કાગળ પહોંચાડવાનું કામ જાતે ઉભો થઈને જ કરે. આપણે ત્યાં બે અજાણ્યા લોકો ક્યાંક ભેગા થઇ જાય, બગીચામાં બાંકડા પર કે ટ્રેનના ડબ્બામાં કે ગમે ત્યાં, એકબીજા સાથે ‘કેમ છો?’ થી વાત કરવાનું શરુ કરે, પછી કુટુંબ વિષે, પગારની આવક વિષે, બાળકો વિષે એમ એકબીજાને બધું જ પૂછે. સુધરેલા કહેવાતા દેશમાં બે જણ મળે તો આવું બધું ના પૂછાય. એમાં એમની Privacyનો ભંગ થતો હોય એવું લાગે. હા, રસ્તે ચાલતાં બે જણા સામસામે મળી જાય તો હાસ્ય સાથે Hi, hello, good morning એવું કહેવાની પ્રથા ખરી, પણ એથી વધારે કશું જ નહિ.

આપણે ત્યાં બધે જ ભ્રષ્ટાચાર અને લાંચની બદી બહુ ફેલાયેલી છે. ઘણી જગાએ સાચાં કામ પણ પૈસા આપ્યા વગર થતાં નથી. કેટલાક લોકો તો પોતાના સ્વાર્થ માટે પૈસા આપીને ખોટાં કામ પણ કરાવે છે. શિસ્ત અને કાયદાપાલનમાં માનનારા દેશોમાં ભ્રષ્ટાચાર ખૂબ જ ઓછો છે.

દરેકની વૃત્તિ શક્ય એટલો પૈસો ભેગો કરવાની છે. એ માટે ખોટા માર્ગો અપનાવવામાં કોઈને ય કશું અયોગ્ય નથી લાગતું. શિસ્તનો અભાવ, ગંદકી કરવી, લાઈન ના જાળવવી, ધક્કામુક્કી, દંભ, બીજા પર રોફ મારવો આ બધું આપણા સ્વભાવમાં છે.

આ બધામાંથી જે ખોટું હોય તે જો સુધારીએ તો આપણો દેશ મહાન બની જાય.