નામ દઈને બોલાવવું

                                             નામ દઈને બોલાવવું

થોડાં વર્ષો પહેલાંની વાત છે. કોલેજમાં એડમીશનની સીઝન હતી. અમારી કોલેજમાં એક વિદ્યાર્થીની સરલા એડમીશન માટે આવી. સાથે તેના પિતા પણ આવ્યા હતા. તેમણે ફોર્મ ભરવાની, એડમીશન ટેસ્ટ વગેરે વિધિઓ પતાવી દીધી હતી. હું એડમીશન વિભાગમાં કામ કરતો હતો. એ હિસાબે સરલા અને તેના પિતા ખાલી એમ જ, મારી રૂમમાં મળવા માટે આવ્યા. હું તેઓને ઓળખતો ન હતો. મેં તેમને આવકાર્યા, સરલાના પિતાએ પૂછ્યું, ‘સરલાને એડમીશન મળી જશે કે નહિ?’

મેં કહ્યું, ‘ચાર દિવસ પછી એડમીશનનું લીસ્ટ મૂકાશે, તમે ચાર દિવસ પછી તપાસ કરો.’

પછી મેં તેમનું નામ પૂછ્યું. તેમણે નામ કહ્યું, ‘જયંતિભાઈ’.

તેમના ચહેરા પર ‘સાહેબે મારું નામ શું કામ પૂછ્યું હશે?’ એ અંગેની મૂંઝવણ જણાતી હતી. એમને કદાચ એવું હશે કે “મેં મારું નામ તો કહ્યું, પણ આવડી મોટી કોલેજમાં આટલા બધા વિદ્યાર્થીઓ ભણતા હોય ત્યાં કોઈ પ્રોફેસર કોઈ વિદ્યાર્થીના પિતાનું નામ જાણવાની દરકાર શું કામ કરે? એ તો ખાલી પૂછવા ખાતર પૂછે.’

ચાર દિવસ પછી, હું કોલેજની લોબીમાંથી પસાર થતો હતો, ત્યાં મેં સરલાને ઉભેલી જોઈ. તેની સાથે તેના પિતા પણ ઉભેલા હતા. તેઓ એક વાર મને મળેલા હતા, એટલે હું તેમને ઓળખી ગયો. સ્વાભાવિક છે કે તેઓ એડમીશન મળ્યું કે નહિ, તેની તપાસમાં જ આવ્યા હોય.

મેં જ સામેથી સહેજ સ્માઈલ સાથે કહ્યું, ‘કેમ છો જયંતિભાઈ?’

તેમને તો ખૂબ જ નવાઈ લાગી. કોઈ પ્રોફેસર એમનું નામ યાદ રાખી લે, અને આ રીતે સામેથી નામ દઈને બોલાવે, એવી તો તેમણે આશા રાખી જ ન હોય. તેઓ તો બહુ જ ખુશ થયા. સરલાને એડમીશન મળી ગયું હતું, તેની ખુશી તો ખરી જ.

પછી તો ભણવાના કલાસીસ શરુ થયા. સરલાની પ્રગતિ સંતોષકારક હતી. જયંતિભાઈ અવારનવાર કોલેજમાં આવતા હતા. હું પણ તેમને તેમની વાતોનો સંતોષકારક ખુલાસો આપતો હતો.ભણવાને લગતી તેઓની મુઝવણના બધા ખુલાસા તેમને મળી જતા હતા. આથી સરલાને અને તેના પિતાને આ કોલેજ ઘણી જ ગમી ગઈ હતી. કોલેજ સાથે આત્મીયતા બંધાઈ ગઈ હતી. એમને એક અપનાપન મહેસુસ થતું હતું. આમાં મારે શું કરવાનું હતું? જયંતિભાઈ જેવાં વાલી માટે માત્ર થોડો સમય ફાળવવાનો હતો.

તમને પણ આવા અનુભવ થતા જ હશે. કોઈ વ્યક્તિને નામ દઈને બોલાવીએ એટલે એની સાથે એક પોતાપણાનો સંબંધ બંધાઈ જાય છે. (અહીં બોસ કે કોઈ મોટી પોસ્ટ પર બિરાજતા વ્યક્તિને નામ દઈને બોલાવવાની વાત નથી. પણ સામાન્ય સંબંધો ધરાવતા વ્યક્તિઓ માટેની વાત છે.)

અમેરીકા અને બીજા ઘણા દેશોમાં, કંપનીઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ તેમના બોસને નામ દઈને બોલાવતા હોય છે. ‘Hi John’ કે ‘Hi Ruby’ જેવી સ્ટાઈલથી બોલાવવાની પ્રથા હોય છે. આવી રીતે બોલાવવાથી એક મિત્ર જેવી લાગણી ઉભી થાય છે. વ્યક્તિ ડર વગર નિશ્ચિંતતાથી કામ કરી શકે છે. એક પોઝીટીવ વાતાવરણ ઉભું થાય છે. અને કામ સારું થાય છે.

મારા જે વિદ્યાર્થીઓ સાથે મારે પરિચયમાં આવવાનું થતું, તેઓને હું નામથી બોલાવતો, અને એક પોતાપણાનો સેતુ રચાઈ જતો. મેં અનુભવ્યું છે કે એવા વિદ્યાર્થીઓ એમની અંગત મુંઝવણો કે તેમના ઘરની અંગત મુશ્કેલીની વાત પણ કરી શકતા. હું એવા વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન આપતો કે મુશ્કેલીના નિવારણ માટે મદદ પણ કરી શકતો.

આ મારા અંગત વિચારો છે. બધે આવું બની શકે નહિ. તમને ઠીક લાગે તો તમે પણ આ પ્રયોગ કરી જોજો.

ઈશ્વર બધે પહોંચે છે !

                                   ઈશ્વર બધે પહોંચે છે ! 

ઘણા લોકો કહે છે કે મને અમુક મુશ્કેલી પડી, પણ ભગવાન આવીને મદદ કરી ગયા. એક ભાઈએ મને કહેલી વાત તેમના જ શબ્દોમાં લખું છું. “એક વાર અમે મથુરાથી ગોવર્ધન પર્વતની પાંચ ગાઉંની ચાલીને પરિક્રમા કરવા નીકળેલા. સવારના પાંચ વાગે નીકળેલા. એમાં એક જગાએ ભૂલા પડી ગયા. અંધારું હતું. રસ્તો જડે નહિ. આજુબાજુ કોઈ જ માણસ ન હતું. પૂછવું કોને? થોડી વારમાં એક નવદસ વર્ષનો છોકરો દેખાયો. એણે પૂછ્યું, ‘કાકા, ક્યાં જવું છે?’ અમે રસ્તો ખોવાઈ ગયાની વાત કરી. તે છોકરાએ રસ્તો બતાવ્યો, અમે એ રસ્તે ચાલવા લાગ્યા. પાછળ જોયું તો એ છોકરો ત્યાં હતો જ નહિ. વહેલી સવારે એ છોકરાના સ્વરૂપમાં ભગવાન જ રસ્તો બતાવવા આવ્યા હતા.”

આ વાત પરથી મને પણ મારી સાથે બનેલો એક પ્રસંગ યાદ આવ્યો. એ હું અહીં લખું છું.

એક વાર અમે, બે ફેમિલીના કુલ ચાર જણ અમદાવાદથી ગાડી લઈને ઇડર જવા નીકળ્યા. ત્યાંથી વીરેશ્વર મહાદેવ, પોળોનાં મંદિરો, હરણાવ નદી પરનો વનાજ ડેમ વગેરે સ્થળો જોવાનો પ્રોગ્રામ હતો. સવારનો ચા નાસ્તો હિંમતનગરમાં જ પતાવી દીધો, હવે અમારી ગાડી ઇડર તરફ દોડી રહી હતી.

એટલામાં ગાડીનું આગલુ એક વ્હીલ ઠક ઠક થવા લાગ્યું. અમે ગાડી ધીમી પાડી અને ઉભી રાખી. નીચે ઉતરીને જોયું તો આગલુ વ્હીલ અડધું બેસી ગયું હતું. પંક્ચર પડ્યું હતું એ નક્કી. કાં તો પંક્ચર રીપેર કરાવવું પડે અથવા તો પંક્ચરવાળુ વ્હીલ બદલીને સ્પેર વ્હીલ બેસાડવું પડે.

અહીં જંગલમાં પંક્ચર રીપેર કરવાવાળો તો ક્યાંથી લાવવો ? એટલે વ્હીલ જ બદલવું પડે. સ્પેર વ્હીલ તપાસી જોયું. ચાલે એવું હતું. હાશ ! એક તો નિરાંત થઇ ! વ્હીલ બદલવા માટે, પહેલાં તો પંક્ચરવાળું વ્હીલ ખોલવું પડે. જેક, હેન્ડલ, નટ (ચાકી) ખોલવાનું પાનુ – બધુ જ ગાડીની ડેકીમાં હતું ! અમે બે પુરુષો ફટાફટ કામે લાગી ગયા. જેક ગાડીની નીચે ગોઠવ્યો, હેન્ડલથી તેને ઉચે ચડાવ્યો, વ્હીલ જમીનથી ઉંચકાયું. બસ, હવે પાનાથી વ્હીલના નટ ખોલવાના હતા. વ્હીલ ફરી ના જાય એટલા માટે આગલી બ્રેક લગાડી દીધી. પાનુ વ્હીલના નટ પર ચડાવી હેન્ડલથી તે ખોલવાનો પ્રયત્ન શરુ કર્યો, પણ નટ જરાય હાલ્યો નહિ. હેન્ડલ પર પગ મૂકી જોરથી આખા શરીરનું વજન લગાડી દીધું. તો પણ નટ જરાય ખુલ્યો નહિ. અમે બધાએ વારાફરતી પ્રયત્નો કર્યા, પણ હાલે એ બીજા. આ નટ નહિ. હવે ? અમારી પાસે બધુ જ હતું, સ્પેર વ્હીલ હતું, ખોલવાનાં સાધનો હતાં, પણ વ્હીલનો નટ ખુલવાનું નામ લેતો ન હતો. કેટલા ય વખતથી ખોલ્યો ના હોય, એટલે તે બરાબર જામ થઇ ગયો હતો.

અમે વિચારતા ઉભા હતા કે હવે શું કરવું ? જો બીજું કોઈ વાહન અહીંથી પસાર થાય તો તેને ઉભુ રાખી, એક જણ તેમાં બેસી, નજીકના ગામે જાય, ત્યાંથી કોઈ મીકેનીક મળે તો તેને રીક્ષામાં અહીં લઇ આવે અને એ મીકેનીક નટો ખોલી આપે. પણ આ બધામાં તો કેટલો બધો ટાઇમ લાગી જાય ? મને તો લાગ્યું કે આ બધુ કરવામાં કલાકો જતા રહેશે અને આજનો ફરવાનો પ્લાન ચોપટ થઇ જશે. ભગવાનને તો યાદ કર્યા જ. મનોમન પ્રાર્થના કરી.

એટલામાં એક સ્કુટરવાળો આ રસ્તેથી નીકળ્યો. તેને જોઈને મનમાં આનંદ થયો. કંઇક આશા બંધાઈ. અમે હાથ કરીને તેને ઉભો રાખ્યો. તે પચીસેક વર્ષનો જુવાનિયો હતો. તે ઉભો રહ્યો. અમે અમારી તકલીફ તેને ટૂંકમાં કહી, અને કહ્યું કે “ભાઈ, આ વ્હીલ ખોલવામાં મદદ કરો તો સારું.”

તે મદદ કરવા તરત તૈયાર થઇ ગયો, બોલ્યો, “તમે બધાં એક બાજુ ખસી જાવ, હું વ્હીલ ખોલી આપું છું.”

તેણે તેની રીતે જોર લગાવ્યું અને અડધી મિનિટમાં તો નટ ખુલી ગયો. વાહ ! શું ચમત્કાર થયો ! અમે તો રાજીના રેડ થઇ ગયા. મનમાં પોળોનાં મંદિર દેખાવા લાગ્યાં. તેણે જોતજોતામાં તો ચારેચાર નટ ખોલી નાખ્યા. વ્હીલ છૂટું પડ્યું. મેં કહ્યું, “ભાઈ, બસ હવે તો નવું વ્હીલ અમે ચડાવી દઈશું”

તેણે કહ્યું, “અરે, ના, ના, સાહેબ, લાવો સ્પેરવ્હીલ, હું ચડાવી દઉં.”

તેણે ખૂબ જ ઉત્સાહથી સહેજ વારમાં સ્પેરવ્હીલ ચડાવી દીધું. પંક્ચરવાળુ વ્હીલ ગાડીમાં મૂકી દીધું. અમારી ગાડી દોડવા માટે તૈયાર થઇ ગઈ.

એ ભાઇની આટલી બધી મદદ માટે અમે તેનો આભાર તો માન્યો જ. પણ અમે તેને પૈસા આપવા માંડ્યા, તો તેણે લીધા નહિ. અમારા ખૂબ જ આગ્રહ છતાં ય તેણે પૈસા ના લીધા તે ના જ લીધા.

મેં પૂછ્યું, “ભાઈ, તમારું નામ શું ? તમે શું ધંધો કરો છો ?”

તેણે કહ્યું, “મારું નામ જગદીશ, મારે બાજુના ગામમાં ગાડી રીપેર કરવાનું ગેરેજ છે.” એમ કહી, તેણે તેનું સ્કુટર ભગાવી મૂક્યું.

મને પેલા પરિક્રમાવાળા ભાઈ યાદ આવી ગયા. મને પણ લાગ્યું કે ઈશ્વર આપણી પ્રાર્થના જરૂર સાંભળે છે, અને કોઈ ‘જગદીશ’ના સ્વરૂપમાં આપણને મદદ કરવા આવીને ઉભો રહે છે. નહિ તો એવું બને ખરું કે જે સમયે મીકેનીકની જરૂર હતી તે સમયે મીકેનીક જ સામે આવીને ઉભો રહે ?

તમને આવા કોઈ અનુભવ થયા હોય તો લખજો.

 નાથદ્વારા વિષે સામાન્ય માહિતી

                                   નાથદ્વારા વિષે સામાન્ય માહિતી

નાથદ્વારા એક પવિત્ર ધાર્મિક યાત્રાધામ છે. આજે વૈષ્ણવ તથા અન્ય બહુ જ લોકો નાથદ્વારા દર્શને જતા હોય છે. એ હેતુથી નાથદ્વારા વિષે થોડી સામાન્ય જાણકારી અહીં લખું છું.

નાથદ્વારામાં મુખ્ય મંદિર શ્રી નાથજીનું મંદિર છે. એમાં દર્શનના ટાઈમ મંગળા સવારના ૫-૪૫ થી ૬-૩૦, શૃંગાર ૭-૧૫ થી ૭-૪૫, ગ્વાલ ૯-૧૫ થી ૯-૩૦, રાજભોગ ૧૧-૧૫ થી ૧૨-૦૫, ઉત્થાપન ૩-૪૫ થી ૪-૦૫ અને આરતી ૫-૩૦ થી ૬-૩૦ એ પ્રમાણે છે. આમાં ક્યારેક થોડો ફેરફાર થતો રહે છે. છેલ્લાં બે દર્શન ભોગ અને શયન મોટે ભાગે ભીતર થાય છે.

મંદિરમાં ભગવાનની સેવા માટે દૂધ, શાક, ફૂલ, પાન, ફળ, શ્રીફળ વગેરે પધરાવી શકાય છે. આ બધું મંદિરના પ્રાંગણમાં જ મળે છે. મંદિર બધું ફરીને વિગતે જોવું હોય તો એ માટેના સ્થાનિક ભોમિયા મળે છે. તેઓ સોના ચાંદીની ઘંટીઓ, ઘીતેલના કૂવા, ધજાજી, નગારખાનું, ઓફિસ, દરજીઘર વગેરે બતાવે છે. ભગવાનણે ધરાવાયેલો પ્રસાદ, તમારે ખાવો હોય તો તે, રાજભોગ પછી પાતર તરીકે મળે છે. મંદિરમાં ભેટ નોંધાવી શકાય છે, એનો પ્રસાદ પણ મળે છે. આ ઉપરાંત, બજારમાંથી મઠડી, ઠોર, બદામપાક, મોહનથાળ, કોપરાપાક, બુંદીના લાડુ વગેરેનો પ્રસાદ મળે છે.

શ્રીનાથજી મંદિરનો ફોન નં. 02953 233484 છે.

શ્રીનાથજીના મુખ્ય મંદિરની આજુબાજુ બીજાં મંદિરો (૨) નવનીત પ્રિયાજીનું મંદિર (૩) વિઠ્ઠલનાથજીનું મંદિર (૪) મદનમોહનજીનું મંદિર (૫) યમુનાજીનું મંદિર આવેલાં છે. મુખ્ય મંદિરમાં નાનાં બાળકોને મુંડન વિધિ પણ કરાવાય છે.

નાથદ્વારા જવા માટે:

રોડ રસ્તે : નાથદ્વારા રાજસ્થાનમાં અને અમદાવાદથી રોડ રસ્તે ૩૧૩ કી.મી. દૂર આવેલું છે. અમદાવાદથી હિંમતનગર, શામળાજી, રતનપુર, ઋષભદેવ અને ઉદયપુર થઈને નાથદ્વારા જવાય છે. અમદાવાદ, વડોદરા, ગોધરા, સુરત વગેરે સ્થળોએથી એસટીની બસો મળે છે. પ્રાઈવેટ બસો દ્વારા કે પોતાની ગાડી લઈને પણ જઈ શકાય છે. રસ્તા બહુ જ સરસ છે.

ટ્રેઈન રસ્તે: નાથદ્વારાની નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન માવલી છે. માવલીથી નાથદ્વારા ૨૮ કી.મી. દૂર છે. વડોદરાથી ગોધરા, દાહોદ, રતલામ, મંદસોર, નીમચ અને ચિત્તોડગઢ થઈને માવલી પહોંચાય છે. હવે માવલીથી મંદિયાના સુધી ટ્રેન લંબાવી છે. મંદિયાનાથી નાથદ્વારા માત્ર ૧૨ કી.મી. જ દૂર છે. ઓખાથી નાથદ્વારાની અઠવાડિયામાં એક વાર ટ્રેન શરુ થઇ છે, તે ઓખાથી દ્વારકા, જામનગર, રાજકોટ, અમદાવાદ, વડોદરા, ગોધરા, દાહોદ, રતલામ, નીમચ, ચિત્તોડગઢ અને માવલી થઈને મંદિયાના પહોંચે છે. (Train no. 19575, ઓખાથી શનિવારે સવારે ૭-૩૦ વાગે ઉપડે છે, અને રવિવારે સવારે ૫-૫૦ વાગે નાથદ્વારા પહોંચે છે. Train n0. 19576, રવિવારે રાત્રે ૯-૪૦ વાગે નાથદ્વારાથી ઉપડે છે, અને સોમવારે રાત્રે ૮-૫૦ વાગે ઓખા પહોંચે છે.)

વિમાન માર્ગે: નાથ્દાવારાથી નજીકનું વિમાન મથક ઉદયપુરનું ડબોક એરપોર્ટ (મહારાણા પ્રતાપ વિમાની મથક) છે. અહીંથી નાથદ્વારા ૫૯ કી.મી. દૂર છે.

નાથદ્વારામાં બસ, ટ્રેન, વિમાન અને ટેક્ષીનું બુકીંગ કરનારાની પુષ્કળ દુકાનો છે.

ઘણા લોકો નાથદ્વારામાં દર્શન ઉપરાંત, આરામથી પડ્યા રહેવા માટે અને ખાણીપીણીના જલસા કરવા આવે છે. નાથદ્વારામાં ડોક્ટર ખાસ નથી દેખાતા, એટલું બધું ખાવા છતાં ય કદાચ લોકો માંદા નથી પડતા, આ ભગવાન પરની શ્રધ્ધાનો વિષય છે.

રહેવા માટે: અહીં રહેવા માટે ધર્મશાળાઓ, કોટેજો અને હોટેલો પુષ્કળ છે. થોડાંક નામ – ધીરજ ધામ, ન્યૂ કોટેજ, ખડાયતા ભુવન, વલ્લભ દર્શન, રેવા પ્રભુ સદન વગેરે.

ખાણીપીણી: ખાણીપીણીની દુકાનો અને લારીઓ ખૂબ જ છે. અહીંનું બજાર અમદાવાદના માણેકચોક કે લો ગાર્ડન જેવું લાગે. ખાવામાં ખમણ, બટાટાપૌઆ, ફાફડા, ખસ્તા કચોરી, સમોસા, તળેલું રતાળુ, મરચાનાં ભજીયાં, ભાજી પાઉં, દાબેલી, વડા પાઉં, સાબુદાણાની પેટીસ, ભેળ, ખીર, રબડી, જલેબી, અમરતી, બરફી, પેંડા વગેરે મળે. જમવા માટે ઘણી જ જગાઓ છે.

ભગવાનના શણગાર અને સેવા માટે માળા, મુગટ, પાઘ, કુંડળ, નુપૂર, ચિબુક, તિલક, ગુંજા માળા, છડી, બંસી, વાગા, સિંહાસન, તકિયા, પીછવાઈ, શૈયા, ગદલ, રજાઈ, અત્તર, ગુલાબજળ, ગાયો, પોપટ, મોર, ફોટા વગેરે મળે છે. આ ઉપરાંત કપડાં અને અન્ય ચીજોની પુષ્કળ દુકાનો છે.

નાથદ્વારામાં જોવા જેવી જગાઓ: વલ્લભાશ્રમ, ગૌશાળા, ગણેશ ટેકરી, બનાસ નદીને સામે કાંઠે ફૂલનો બગીચો. લાલબાગમાં  વલ્લભ સંગ્રહાલય વગેરે જોવા જેવું છે. નાથદ્વારામાં દુનિયાનું સૌથી ઉંચું શિવજીનું સ્ટેચ્યુ બની રહ્યું છે. તેની ઉંચાઈ ૩૫૧ ફૂટ હશે.

નાથદ્વારાની આજુબાજુ જોવા જેવી જગાઓ: કાંકરોલી, રાયસાગર, ખીમનોર, હલ્દીઘાટી, ઘસીયાર, સાંવલિયા શેઠ(મંડપિયા), ચિત્તોડગઢ, કુંભલ ગઢ, રાણકપુર, ઉદયપુર વગેરે.

 હેરીટેજ વોક (Heritage walk)

                                   હેરીટેજ વોક (Heritage walk)

આજે અમદાવાદ કે બીજાં શહેરો આધુનિક બની રહ્યાં છે, પણ એક જમાનો હતો કે જયારે આપણાં શહેરો પોળોમાં સમાયેલાં હતાં. આજે લોકો પોળોની બહાર જઈને વસી રહ્યા છે, પણ પોળો એવી ને એવી જ એક વારસારૂપે (હેરીટેજ, Heritage) સચવાયેલી રહી છે. આજની યુવાન પ્રજાને પોળોની સંસ્કૃતિ વિષે બહુ ખબર નથી. એ જાણવાજોવા માટે ‘હેરીટેજ વોક’ (Heritage walk) યોજાતી હોય છે.

અમદાવાદમાં આવી હેરીટેજ વોક, રીલીફ રોડની નજીક આવેલા કાલુપુર સ્વામીનારાયણ મંદિરથી યોજાય છે. અહીંથી દરરોજ સવારે આઠ વાગે હેરીટેજ વોક શરુ થાય છે. તમે આવી ‘હેરીટેજ વોક’ કરી છે ખરી? એક વાર કરવા જેવી છે. આ માટે તમારે સવારે આઠ વાગે કાલુપુર સ્વામીનારાયણ મંદિર પહોંચી જવું. ત્યાં હેરીટેજ વોકની ઓફિસ છે. બોર્ડ મારેલું છે. હેરીટેજ વોક માટે વ્યક્તિદીઠ ૫૦ રૂપિયાની ટીકીટ છે.

ત્યાં સૌ પ્રથમ બધાને એક હોલમાં બેસાડી, એક વિડીયો દ્વારા અમદાવાદની પોળો વિષે માહિતી આપે છે. પછી હેરીટેજ વોક માટે નીકળવાનું હોય છે. ગાઈડ સાથે હોય છે. એક પછી એક પોળમાં ચાલતા જ જવાનું હોય છે. ગાઈડ દરેક પોળ વિષે માહિતી આપતા જાય છે. આશરે બે કલાકમાં ૨ કી.મી. જેટલું ફરવાનું થાય છે.

અમે એક વાર આ હેરીટેજ વોકમાં જોડાયા હતા. કાલુપુર સ્વામીનારાયણ મંદિરથી શરુ કરી, અમે લંબેશ્વરની પોળમાં કવિ દલપતરામનું સ્ટેચ્યુ, કેલિકો ડોમ, હાજા પટેલની પોળમાં કાલા રામજી મંદિર અને શાંતિનાથજી મંદિર, ડોશીવાળાની પોળ, ઝવેરી વાડ, ચૌમુખજીની પોળ, સંભવનાથની ખડકી, ચાંદલા ઓળ, મુહુર્ત પોળ, જામા મસ્જીદ, માણેકચોકમાં રાણી અને બાદશાહના હજીરા વગેરે જગાઓ જોઈ હતી. અમારી સાથે વિદેશથી આવેલા ત્રણેક પ્રવાસીઓ પણ હતા. બધાને આ રીતે ફરવાનો બહુ જ આનંદ આવ્યો હતો. ઘણી નવી જાણકારી મળી હતી. આપણો વારસો વૈભવ જાણવા સમજવા માટે આવી ટ્રીપ કરવા જેવી છે.

આ સાથે આ ટ્રીપના થોડા ફોટા અહીં મૂકું છું.

1Heritage walk

2IMG_20151108_074734462_HDR

IMG_8129

IMG_8132

IMG_8135

IMG_8138

IMG_8143

IMG_8145

IMG_8152

IMG_8158

IMG_8178

 

આપણી મહેમાનગતિ

                                    આપણી મહેમાનગતિ

એક વાર અમે કાયાવરણથી માલસર જતા હતા. (આ બંને ગામ ગુજરાતમાં વડોદરાની નજીક આવેલાં છે.) રસ્તો ઘણો જ સારો અને ટ્રાફીક પણ ખૂબ જ ઓછો, એટલે મજા આવતી હતી. રોડની બંને બાજુ ઘટાદાર વૃક્ષો, શીતલ છાંયડો અને વૃક્ષોએ રોડ પર નમીને, રોડ પર બનાવેલી સરસ મજાની ગુફા. દ્રશ્ય બહુ જ સરસ હતું.

રોડની બંને બાજુ શેરડીનાં ખેતરો દેખાતાં હતાં. કોઈક ખેતરમાં શેરડી પીલવાના નાના સંચા પણ દેખાતા હતા. ખેતરોમાં ખેડૂતો પણ હતા. અમને થયું કે ‘ચાલો, એક ખેતરમાં જઈએ અને ખેડૂતને મળીએ. તેમના વિષે જાણીએ, શેરડીનો રસ પણ પીએ, મજા આવશે’

એક ખેતર આગળ ગાડી ઉભી રાખી, અમે ખેતરમાં ગયા. ત્યાં ત્રણ-ચાર માણસો હતા. અમને જોઈ, એમણે અમને પ્રેમથી આવકાર્યા. મેં કહ્યું, ‘ભાઈ, અમે તો તમારું ખેતર અને આ શેરડીનો પાક જોવા આવ્યા છીએ.’

તેમાંના એક ખેડૂતે કહ્યું, ‘આવો, આવો, તમારા જેવા સાહેબ લોકો અમારે આંગણે ક્યાંથી?’ એમ કહી, બાજુમાં ચાલતા શેરડીના કોલુમાંથી અમને બધાને એક એક ગ્લાસ તાજો રસ આપી દીધો. (શેરડી પીલીને તેનો રસ કાઢવાના સંચાને કોલુ કહે છે.)

પછી, તે ખેડૂતે અમને શેરડીનું ખેતર અને કોલુ બતાવ્યું. તેઓ શેરડીનો રસ કાઢી, ત્યાં ખેતરમાં જ તેનો ગોળ બનાવતા હતા. રસને મોટા ચૂલા પર તાવડામાં ગરમ કરતાં, તેમાંથી ગોળ બનતો હતો. તેમણે અમને આ બધું રસપૂર્વક બતાવ્યું. આ દરમ્યાન, એમણે અમને દરેકને શેરડીના રસનો બીજો ગ્લાસ પણ પીવડાવી દીધો.

પછી તેઓ કહે, ‘સાહેબ, હવે તમે બધા આ ખુરસીઓ પર બેસો, થોડો આરામ કરો.’ અમે ત્યાં બેઠા, તેમણે અમને ગોળ ભરેલા ડબ્બા બતાવ્યા, જેમાં અગાઉ બનાવેલો ગોળ ભર્યો હતો. થોડી વારમાં, એમણે અમને રસનો ત્રીજો ગ્લાસ પણ આગ્રહ કરીને પીવડાવી દીધો.

અમારા જેવા અજાણ્યા માણસોની આટલી સરસ સરભરાથી અમે બહુ જ ખુશ હતા. તેઓ કહે, ‘આંગણે આવેલા મહેમાનનું સ્વાગત કરવું એ તો અમારી ફરજ છે.’

અમને ઘણો જ સંતોષ થયો. છેલ્લે, અમે અહીંથી નીકળતી વખતે, તેમને રસના પૈસા આપવા માંડ્યા, તે પણ લેવાની તેમણે ના પાડી. છેવટે, અમે ત્યાં ઉભેલા તેમના નાના છોકરાના ખીસામાં થોડા રૂપિયા મૂકી, તેમની વિદાય લીધી.

આવી મહેમાનગતિ આપણા ભારત દેશમાં જ સંભવી શકે. ભારતનાં ગામડાંમાં હજુ આવી માનવતા અને મહેમાનગતિ સચવાઈ રહી છે. ગામડાનો માણસ પૈસાની કેવી લાલચ વગર અને માનવતાથી જીવે છે, એનું પ્રત્યક્ષ ઉદાહરણ અમે જોયું. એને એના જીવનમાં શાંતિથી જીવવાનો ઘણો જ આનંદ અને સંતોષ હશે, એ દેખાઈ આવે છે. એ હાયવોય અને લાલસાભરી જીંદગીથી ઘણો જ દૂર છે. એને ક્યારે ય બીપી અને ડાયાબીટીસ નહિ થતા હોય.

તમને પણ આવા માણસોના અનુભવ થયા હોય તો શેર કરજો.

     બાદલપરા ગામની વાત

                                             બાદલપરા ગામની વાત

આપણે એમ કહીએ છીએ કે ભારતમાં ચોખ્ખાઈ નથી, પ્રદુષણ ખૂબ છે, વગેરે વગેરે. આમ છતાં, અમુક ગામો કે શહેરોના લોકોએ સમજદારી કેળવી, સુધારા કરી, પોતાના ગામ કે શહેરને બહુ જ સુંદર બનાવ્યું છે, અને એ લોકો સારી રીતે જીવી રહ્યા છે.

આવી જ એક વાત છે ગુજરાતના બાદલપરા ગામની. આ ગામ સોમનાથ મંદિરથી પૂર્વમાં ૬ કી.મી. દૂર કપિલા નદીને કિનારે આવેલું છે. ગામના સરપંચે, ગામ લોકોના સહકારથી ગામને આદર્શ ગામ બનાવ્યું છે.

ગામની વસ્તી માત્ર ૧૬૦૦ માણસોની છે. ગામમાં બધે જ લીલોતરી જોવા મળે છે. ગામ એકદમ સ્વચ્છ છે. ક્યાંય ગંદકી થતી નથી. રસ્તા એકદમ સુઘડ છે. રસ્તાની બંને બાજુ હારબંધ ઝાડ વાવ્યાં છે. કોઈએ ગમે ત્યાં કચરો ફેંકવાનો નહિ, ગમે ત્યાં થૂંકવાનું નહિ. એંઠવાડ નાખવાનો નહિ, દરેક ઘરે ડસ્ટ બિન છે, રવિવારે યુવાનો ગામ સફાઈ કરે છે. દર મહિને શાળાના શિક્ષકો દરેક ઘેર જઈને સ્વચ્છતાની તપાસ કરે છે, દરેક વર્ષે સ્વચ્છ ઘરને ઇનામ આપવામાં આવે છે. દરેક ઘરમાં શૌચાલયની સુવિધા છે.

ગામની દરેક શેરી આગળ શેરીના નામનું બોર્ડ મારેલું છે, બોર્ડમાં એ શેરીમાં રહેતા સભ્યોનાં નામ લખેલાં છે. શેરીનાં નામ, કૃષ્ણ ભગવાનને લગતાં હોય એવાં રાખેલાં છે. ગામમાં પાન, માવા અને ગુટકા મળતા નથી. આખું ગામ લગભગ વ્યસનમુક્ત છે.

ગામમાં સુંદર બગીચો છે. ગામની ફરતે આશરે ૧૫૦૦૦ વૃક્ષો વાવ્યાં છે. ગામમાં પ્રદુષણ ના થાય એ માટે, દિવાળી પર કોઈ ફટાકડા ફોડતું નથી. માત્ર દીવડા અને રંગોળીથી જ દિવાળી ઉજવે છે.

ગામમાં રમતગમતનાં સાધનો, દવાખાનું અને લાયબ્રેરી છે. ગામમાં સુરક્ષા માટે સીસીટીવી કેમેરા ગોઠવેલા છે. આખા ગામમાં ઈન્ટરનેટ અને વાઈ ફાઈ છે. આખા ગામને સામૂહિક માહિતી આપવા માટે, દરેક શેરીમાં સાઉન્ડ સીસ્ટીમ ગોઠવેલી છે.

ચુંટણી વગર સરપંચ અને સભ્યોની નિમણુક થતી હોય એવા ગામને સમરસ ગામ કહેવાય છે. છેલ્લા પંદર વર્ષથી બાદલપરા એક સમરસ ગામ છે. સરપંચ એક મહિલા છે. આખું ગામ સહકાર અને ભાઈચારાથી જીવે છે. આ ગામને આદર્શ ગામનું બિરુદ મળ્યું છે. બાદલપરા જાતે જઈને ગામ જોવા જેવું ખરું.

બાદલપરા ગામ આવી સરસ રીતે જીવી શકતું હોય તો બીજાં ગામ પણ આ રીતે જીવી શકે છે. આમાં કશું જ અઘરું નથી. દરેક ગામમાં માત્ર એક સારા લીડરની જરૂર છે. લીડર, લોકોનો સહકાર લઈને ગામને એકદમ સુધારી શકે છે. જો આવું થાય તો આખા ગુજરાત અને ભારતનાં બધાં જ ગામ સુંદર બની શકે છે. બાદલપરા ઉપરાંત, બીજાં કોઈક કોઈક ગામ આદર્શ બન્યાં છે ખરાં, એમની વાત પછી ક્યારેક કરીશું.

આ સાથે બાદલપરાના ફોટા મૂક્યા છે. (માહિતી ગુગલ તથા ચિત્રલેખાના એક લેખ પરથી)

9_1541530926

maxresdefault

DzIRQ85UcAE1hXI

 

 

  નર્મદા મૈયાની પરિક્રમા

                                    નર્મદા મૈયાની પરિક્રમા

તમે ‘રેવા’ નામની ગુજરાતી ફિલ્મ જોઈ હશે. ‘રેવા’ એટલે નર્મદા નદી. ફિલ્મની વાર્તા કંઇક આવી છે, એક યુવાન પરદેશથી ભારત આવે છે. તેને તેના દાદાની, નર્મદા કિનારે આવેલી અઢળક સંપત્તિ લઈને પાછા પરદેશ જતા રહેવું છે. પણ અહીં મિત્રોની સમજાવટથી તે નર્મદા પરિક્રમા કરવા તૈયાર થાય છે. પરિક્રમા કરીને પાછો આવે છે, ત્યાં સુધીમાં તો તેના વિચારો બદલાઈ જાય છે. તેને નર્મદા માતાનાં દર્શન થાય છે. અને છેવટે તે અહીં જ રોકાઈ જાય છે. અહીંના લોકો સાથે હળીમળીને રહે છે. નર્મદા મૈયાની આ જ તો મહત્તા છે.

નર્મદા નદી મધ્ય પ્રદેશમાં અમરકંટક નામના સ્થળેથી નીકળે છે, અને આશરે ૧૩૦૦ કી.મી. જેટલું વહીને ભરૂચ આગળ અરબી સમુદ્રને મળે છે. તમે તેના બંને કિનારે ફરો એટલે કુલ ૨૬૦૦ કી.મી.નું અંતર થાય. આટલું ફરો, તો તમે નર્મદા પરિક્રમા કરી ગણાય. પરિક્રમા ચાલીને કે બસમાં બેસીને કરી શકાય. ઘણા લોકો નર્મદા પરિક્રમા કરે છે. કહે છે કે નર્મદા માતા ઘણા પરિક્રમાવાસીઓને સ્ત્રી સ્વરૂપે દર્શન પણ આપે છે. જેવી જેની શ્રધ્ધા.

અમારા એક વૃદ્ધ વડીલ છે, તેમનું નામ રાધાબેન પંડ્યા છે. તેમણે નર્મદા પરિક્રમા ચાલીને કરેલી છે. તેમને નર્મદા મૈયામાં જોરદાર શ્રધ્ધા છે. તેમને પરિક્રમા દરમ્યાન નર્મદા મૈયાનાં દર્શન થયેલાં છે. અમારે તેમને મળવાનું થયું ત્યારે તેમણે આ વાત કરી. મેં કહ્યું, ‘તમને નર્મદા મૈયાનાં દર્શન થયાં, તેની વિગતે વાત કરો.’ એમણે જે વાત કરી, તે એમના જ શબ્દોમાં અહીં લખું છું.

‘પરિક્રમા દરમ્યાન અમે જયારે બીજા પરિક્રમા કરનારાને મળીએ ત્યારે ‘નર્મદે હર’ કહેતા હોઈએ છીએ. નર્મદા માતા ક્યારેક કોઈક શ્રધ્ધાળુને દર્શન આપતાં હોય છે. મને મનમાં ઘણી વાર થતું કે નર્મદા મૈયા મને દર્શન આપે તો કેવું સારું. હું મનમાં વિચારતી કે મને મૈયાનાં દર્શન ક્યારે થશે. માતા દર્શન આપે તો હું તેમને ઓળખી શકીશ ખરી? કેટલાય દિવસો સુધી મને મનમાં માતાના દર્શનનું રટણ ચાલ્યું.

એક વાર અમે મધ્ય પ્રદેશના માંડુ નગરમાં હતા. અહીં અમે રાણી રૂપમતીનો મહેલ જોવા ગયા. માંડુ નગર નર્મદા નદીથી ખાસ્સુ દૂર છે. રાણી રૂપમતીની પ્રતિજ્ઞા હતી કે રોજ એક વાર તો નર્મદા નદીનાં દર્શન કરવાં જ. રાજા બાજબહાદુરે રાણી માટે ટેકરી પર ત્રણ માળ ઉંચો મહેલ બંધાવ્યો. કદાચ મહેલના ધાબા પરથી દૂર દૂર વહેતી નર્મદાનાં દર્શન થાય. પણ તો ય નર્મદા ના દેખાઈ. આ મહેલ અત્યારે હયાત છે. અમે પણ મહેલના ધાબે જઈ આવ્યાં. પછી, હું નીચે આવી, મહેલ આગળના ખુલ્લા મેદાનમાં બેઠી હતી. ત્યાં બે છોકરીઓ આવી. તેઓએ મને ‘નર્મદે હર’ કહ્યું. મેં પણ સામે તેમને ‘નર્મદે હર’ કહ્યું. મેં છોકરીઓને ફળ આપ્યાં. અને એ છોકરીઓ જતી રહી. થોડી વારમાં અમારા ગ્રુપના એક ભાઈ આવ્યા. મને કહે, ‘રાધાબેન, તમને નર્મદા મૈયાનાં દર્શન થયાં ને?’

મેં કહ્યું, ના, ભાઈ, મને તો હજુ નથી થયાં.’

તે ભાઈ બોલ્યા, ‘બહેન, પેલી જે બે છોકરીઓ હતી, તેમાંની એક, નર્મદા મૈયા હતી.’ મને થયું. હાય રે, માતાએ મને દર્શન આપ્યાં, પણ હું તેમને ઓળખી ના શકી. મને પારાવાર દુઃખ થયું.

અમારી પરિક્રમા આગળ ચાલી. અમે માહેશ્વર પહોંચ્યાં. અહીં અહલ્યાબાઈએ નર્મદાને કિનારે જ મહેલ બંધાવ્યો છે. મહેલમાંથી કેટલાં બધાં પગથિયાં ઉતરીએ, પછી નર્મદા કિનારે પહોંચાય છે. અમે પગથિયાં ઉતરી, નદી કિનારે પહોંચ્યાં. ત્યાં એક વૃધ્ધ સ્ત્રી બેઠી હતી. મારી અને એની નજર મળી. એટલે એ સ્ત્રીએ હસતા ચહેરે મને ‘નર્મદે હર’ કહ્યું. મેં પણ ખુશ થઇ તેને ‘નર્મદે હર’ કહ્યું. મેં તેને ફળ અને સીધુ આપ્યું, અને હું તે સ્ત્રીના કાંતિમાન દિવ્ય મુખને જોઈ રહી. પછી હું આગળ ચાલી. મને મનમાં ઝબકારો થયો કે આ સ્ત્રી નર્મદા મૈયા જ છે. મેં હજુ ત્રણ જ ડગલાં ભર્યાં હતાં, અને મારાથી પાછળ જોવાઈ ગયું. પેલી સ્ત્રી ત્યાં ન હતી ! આજુબાજુ પણ ક્યાંય ન હતી !! મારી બાજુમાં ઉભેલા ભાઈ મને કહે, ‘બહેન, નર્મદા મૈયાએ તમને દર્શન આપ્યાં. પેલી વૃધ્ધા એ નર્મદા માતા જ હતાં. તમને દર્શન આપીને તે અલોપ થઇ ગયાં.’ આનંદની મારી, મારી આંખમાં આંસુ આવી ગયાં. મને થયું, ‘હાશ, મારી શ્રધ્ધા ફળી. માતાએ મને દર્શન આપ્યાં. પછી, માતાને મળવાનો મારો વિરહ ઓછો થવા માંડ્યો. અને અમે નર્મદા યાત્રા પૂરી કરી.’

રાધાબહેનને નર્મદામાતાએ દર્શન આપ્યાં, તે વાત સાંભળીને અમને ઘણો આનંદ થયો. અમારા બીજા એક પરિચિત વડીલે પણ નર્મદા પરિક્રમા ચાલીને કરેલી, તેમની વાત ક્યારેક ફરી કરીશ.

આ વર્ષે વરસાદ સારો થયો છે, નર્મદા મૈયામાં સારું પાણી આવ્યું છે. બોલો ‘નર્મદે હર’

સારી માન્યતાઓ, સારા શુકન

                         સારી માન્યતાઓ, સારા શુકન

આપણા સમાજમાં સારી માન્યતાઓ પણ ઘણી છે. જેટલી યાદ આવી તેનું લીસ્ટ અહીં મૂકું છું. આ માન્યતાઓ પ્રમાણે બને જ એવું નક્કી નથી. આ આપણી શ્રધ્ધાનો વિષય છે.

(૧) ઘરમાંથી બહાર નીકળતી વખતે દહીં કે સાકર ખાઈને જવાથી સારા શુકન થાય છે.

(૨) બહાર જતી વખતે ગાય સામી મળે તો સારા શુકન ગણાય છે.

(૩) ઘરમાં છછુંદર રહેતું હોય તો ધનમાં વધારો થાય છે.

(૪) ઘર આગળ મની પ્લાન્ટ હોય તો ધન વધે.

(૫) મધમાખી ઘર આગળ મધપૂડો બનાવે, એ સારું ગણાય છે.

(૬) ઘરનું પ્રવેશદ્વાર ઉત્તમ કે પશ્ચિમ તરફનું હોય એ સારું ગણાય છે.

(૭) હાથમાં ચળ આવે તો પૈસા મળે, એવું કહેવાય છે.

(૮) ગેસ પર તપેલીમાં દૂધ ગરમ કરતા હોઈએ અને દૂધ ઉભરાય એ સારું ગણાય છે.

(૯) કાચનું વાસણ પછડાય અને કાચ તૂટે એ સારા શુકન ગણાય છે.

(૧૦) સ્વપ્નામાં સાપ કરડે એને લોકો સારું ગણે છે.

(૧૧) નવનો આંકડો સારો ગણાય છે.

તમને આવી વધુ માન્યતાઓ યાદ આવે તો લખજો.

આપણી માન્યતાઓ, શુકન-અપશુકન

                               આપણી માન્યતાઓ, શુકન-અપશુકન

અમે બધા સંબંધીઓ એક વાર ભેગા મળીને બેઠા હતા. એવામાં ઘરના બારણા આગળ કાગડો બોલ્યો, કા..કા..કા…એટલે મનુભાઈ કહે, ’નક્કી, આજે કોઈ મહેમાન આવશે.’

અમે કહ્યું, ‘એવું કેમ કહી શકાય?’

મનુભાઈ કહે, ‘બસ એવી માન્યતા છે કે ઘર આગળ કાગડો બોલે તો ઘેર મહેમાન આવે.’

પછી તો આવી સારી અને ખરાબ માન્યતાઓ વિષે વાતો નીકળી, કોઈએ કંઈક કીધું, બીજાએ બીજું કીધું, એમ કરીને તો ઓ હો હો, કેટલી બધી માન્યતાઓની વાતો થઇ. એ માન્યતાઓનું લીસ્ટ અહીં લખું છું. તમે જોજો, આ બધી જ માન્યતાઓ, શુકન-અપશુકનની તમને ખબર હશે. કઈ માન્યતા કેટલી સાચી માનવી, તે દરેકની પોતાની અંગત શ્રદ્ધાનો વિષય છે.

પહેલાં ખરાબ માન્યતાઓ લખું છું.

(૧) રસ્તે જતા હો અને બિલાડી આડી ઉતરે તો અપશુકન થાય, કામ બગડે.

(૨) કોઈક સારા કામની શરૂઆત કરવા બેઠા હો અને તે જ વખતે એક છીંક આવે, તે ખરાબ કહેવાય.

(૩) ઘરમાંથી બહાર જવા નીકળો અને કોઈ પૂછે કે, ‘ક્યાં જાઓ છો?’ તે સારા શુકન નથી. ‘શીદ જાઓ છો?’ એમ પૂછવું જોઈએ.

(૪) ઘરમાંથી બહાર જવા નીકળીએ ત્યારે કોઈ કહે, ‘કંઇક ખાઈને જાઓ’ તે સારા શુકન નથી. તે વખતે કંઇક ખાઈ લેવું કે પાણી પી લેવું.

(૫) ઘરના બારણે લીંબુ-મરચાં બાંધવાથી કોઈની ખરાબ નજર ના લાગે.

(૬) ઘરમાં સારા પ્રસંગે ખીચડી ના બનાવાય.

(૭) ઘર આગળ કડવો લીમડો ના વવાય, એવું કરો તો તમારું ધન જતું રહે. તમે ગરીબ થઇ જાવ.

(૮) રાત્રે કચરો ના વળાય.

(૯) સાવરણી ઉભી ના મુકાય, દેવું થાય.

(૧૦) ચપ્પલ ઉંધુ ના મુકાય.

(૧૧) શનિવારે વાળ ના કપાવાય, દાઢી ના કરાય. નખ ના કપાય.

(૧૨) કોઈને હાથોહાથ મીઠું, ચપ્પુ કે કાતર ના અપાય, એવું કરો તો તેની સાથે ઝગડો થાય. આવી વસ્તુ આપવી હોય તો તે નીચે મૂકવી, અને પછી સામેવાળો તે લઇ લે.

(૧૩) ઘરનું પ્રવેશદ્વાર દક્ષિણ તરફ ના રખાય.

(૧૪) ઘરમાં, ઘરના પ્રવેશદ્વાર આગળ, માથું પ્રવેશ તરફ રહે એ રીતે ના સુવાય.

(૧૫) કોઈને ઘેર મૃત્યુ થયું હોય, અને તેને ત્યાં મળવા જઈએ, ત્યારે પાછા વળતાં તેને ‘આવજો’ ના કહેવાય, માત્ર ‘જય શ્રી કૃષ્ણ’ કહેવાય.

(૧૬) કોઈ સુતેલી વ્યક્તિને ઓળંગો કે બાળકને ઓળંગો તે સારું નહિ. એવું કરવાથી, તેનો વિકાસ અટકી જાય.

(૧૭) ઘરમાં તમે ખાવા બેઠા હો, અને બહારનો કોઈ ભૂખ્યો માણસ તમને ખાતા જુએ, એ સારું નહિ.

(૧૮) કોઈનાં વખાણ કરો, આપણી પ્રગતિની વાત બધે કહ્યા કરો, તો નજર લાગી જાય.

(૧૯) બુધવારે બેવડાય, એટલે કે કોઈ અણગમતું કામ બુધવારે ના થાય, એ બેવડાય, એટલે કે એ બીજી વાર પણ કરવું પડે.

(૨૦) હેડકી આવે ત્યારે, કોઈ આપણને પૂછે કે ‘તમે કોઈનું કંઈ ચોરી લીધું છે?’ તો હેડકી બંધ થઇ જાય.

(૨૧) તમારો પગ પૈસા કે ચોપડી કે ભગવાનના ફોટાને ના અડાડાય. બીજી કોઈ વ્યક્તિને પણ ના અડાડાય.

(૨૨) ‘કોઈ ખરાબ ઘટના બનશે તો?’ એવું ના બોલાય. એવું બોલો તો તે ખરાબ ઘટના બની પણ જાય.

(૨૩) ગ્રહણ વખતે બહાર ના જવાય, એનું વૈજ્ઞાનિક કારણ કદાચ એવું છે કે ગ્રહણને લીધે સૂર્ય ના હોય ત્યારે વાતાવરણમાં બેક્ટેરિયા વધી જાય.

(૨૪) બાધા લીધી હોય તે પૂરી ના કરો, તો તમારું ખરાબ થાય.

(૨૫) હીરાનાં ઘરેણાં બધાને સદતાં નથી.

(૨૬) કોઈ ગ્રહ નડતો હોય ત્યારે તે ગ્રહ કે ગ્રહોના નંગની વીંટીઓ પહેરવી.

(૨૭) સ્મશાન કે એવી ડરામણી જગાએ ‘ચાલો’ એવું બોલીએ, તો ભૂત તમારી જોડે જ ચાલવા માંડે અને તમારી જોડે આવે. આવી જગાએ ડરી જાવ તો પણ ભૂત તમારી જોડે આવી જાય.

(૨૮) આમલી/પીપળો એ ભૂતનો વાસ છે, ત્યાં ડરી જાવ તો ભૂત પેસી જાય.

(૨૯) તળાવ કિનારે એકલા ગયા હો, અને પાણીના છાંટા ઉડે અને તમે ચમકી જાવ, તો ભૂત પેસી જાય.

(૩૦) માતાજીના રથની સામે ના જવાય.

(૩૧) કૂતરાં રાત્રે રડે, ત્યારે યમરાજા કોઈનો જીવ લેવા આવ્યા હોય છે. એવું કહેવાય છે કે કૂતરાંને યમરાજા દેખાતા હોય છે, અને તેમને જોઇને તેઓ રડે છે.

(૩૨) મથુરા પાસે આવેલા ગિરિરાજ પર્વત પરથી કોઈ પત્થર ઘેર ના લવાય.

(૩૩) ગાંધીનગર પાસે આવેલા મહુડીના જૈન મંદિરનો પ્રસાદ બહાર ના લઇ જવાય. ત્યાં જ ખાઈ જવો પડે.

તમને હજુ કોઈ આવી માન્યતાઓ યાદ આવતી હોય તો જણાવજો. સારા શુકન વિષે લખવાનું હજુ બાકી રહ્યું, પણ આજનો લેખ બહુ લાંબો થઇ ગયો, એટલે હવે પછીના લેખમાં.

   દિવાળી અને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ

                         દિવાળી અને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ

“Happy Diwali”, “નવું વર્ષ આપને તથા આપના કુટુંબને શુભદાયી નીવડો”, “આપણા પર લક્ષ્મીદેવી અને સરસ્વતીદેવીની કૃપા વરસતી રહો”……..આવા અનેક મેસેજ સગાસંબંધી અને મિત્રો તરફથી વોટ્સ અપ પર ઉતરી રહ્યા છે, કેટલાયે ફોરવર્ડ કરેલા મેસેજ આવી રહ્યા છે. હા, આપણી અત્યારની દિવાળી આ પ્રકારની છે.

પહેલાંની એટલે કે આજથી પચાસ-સાઈઠ વર્ષ પહેલાંની વાત કરું તો….ત્યારે અમે ગામમાં રહેતા હતા. ગામડાની દિવાળીનો માહોલ જ કોઈ ઓર હતો. સવારે વહેલા ઊઠવાનું, નાહીધોઈ સારાં સારાં કપડાં પહેરવાનાં, મીઠાઈ, ફરસાણ ખાવાનાં અને ખાસ તો કુટુંબના બધા સભ્યોની સાથે રહેવાનું. ગામમાં પણ બધાને હળવામળવાનું ખૂબ થાય. નવાં વર્ષની સાંજે તો ગામમાં બધા જ એકબીજાને ત્યાં જાય, ખભેખભા મિલાવીને હેતથી બધા મળે. સર્વત્ર આનંદ આનદ જ છવાઈ જાય. એ જે કુટુંબભાવના અને સમાજભાવના હતી, તે અદ્ભુત હતી.

આજે તો અમે પણ શહેરમાં રહેવા આવી ગયા છીએ. અને જોઈ રહ્યા છીએ કે દિવાળી તો આવે છે, પણ લોકો એકબીજાને મળવાનું ટાળે છે, સગાસંબંધીને ત્યાં જવાનું બંધ થઇ ગયું છે. ફક્ત ઔપચારિકતા રહી છે. ઘણા લોકો તો ખાસ દિવાળી વખતે જ ફરવા કે કોઈ રિસોર્ટમાં રહેવા ઉપડી જાય છે. પહેલાં દિવાળી કાર્ડ લખવાની પ્રથા હતી. આજે તે બિલકુલ વિસરાઈ ગઈ છે. એને બદલે વોટ્સ અપ મેસેજ કરી દેવાના, ફોરવર્ડ કરી દેવાના. આવા છાપેલા મેસેજ ફોરવર્ડ કરનારો ય ધ્યાનથી નહિ વાંચતો હોય અને રીસીવ કરનારો ય કેટલું વાંચતો હશે, કોણ જાણે?

તમે કહેશો કે આમાં ખોટું શું છે? ટપાલમાં દિવાળી કાર્ડ મોકલવાની કેટલી બધી જફા? કાર્ડ ખરીદો, લખો, ટીકીટ લગાડો, ટપાલના ડબ્બામાં નાખવા જાવ, એના કરતાં તો અત્યારે તો મેસેજ મૂકો અને તરત જ સામેવાળાના મોબાઈલમાં પહોંચી જાય. કેટલી બધી સગવડ !! પણ મારે કહેવું એ છે કે પહેલાં રૂબરૂ મળવામાં અને દિવાળી કાર્ડ લખવામાં જે આત્મીયતા હતી, જે આનંદ અને સંતોષ થતો હતો, તે આજની પ્રથામાં થાય છે ખરો? ત્યારે લોકો પાસે સમય જ સમય હતો, આજે આટઆટલી સગવડો હોવા છતાં લોકો પાસે સમય નથી.

મારું કહેવાનું એમ નથી કે પહેલાં જે હતું તે જ સારું હતું. પણ મારે એટલું કહેવું છે કે એ જૂની પ્રથાની દિવાળીમાં અમને જે કુટુંબ પ્રત્યે, કુટુંબના અને સમાજના સભ્યો વચ્ચે જે લગાવ હતો, તે આજે નથી રહ્યો. કુટુંબ પ્રત્યેની ભાવનાને લીધે, ગમે તેવા સંજોગોમાં પણ ટકી રહેવાનું બળ મળતું હતું. બધા બહુ જ હળીમળીને રહેતા હતા. આજની પેઢીએ તો આવી કુટુંબપ્રથા જોઈ જ ન હોય.

આજે હજુ યે કોઈ કોઈ કુટુંબોમાં જૂની પ્રથા જળવાઈ રહી છે. બધા જ કુટુંબીજનો ભેગા રહીને દિવાળી ઉજવે. વતનના ગામે જાય અને દિવાળી ઉજવે. તેઓને જે આનંદ મળતો હશે, તે તો અનુભવો તો જ જાણો.

તો આ દિવાળીએ આપણે એટલું વિચારીએ કે દિવાળી કુટુંબ સાથે ભેગા મળીને ઉજવવી છે. કુટુંબમાં એ વિચાર રજૂ કરજો અને શક્ય હોય તો આવતી દિવાળીએ એ અમલમાં મૂકજો, પછી જોજો દિવાળીની મજા !

આ સાથે તમને બધાને દિવાળી અને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ પાઠવું છું. તમારું નવું વર્ષ આરોગ્યમય અને આનંદમાં પસાર થાય એવી શુભેચ્છાઓ. જીંદગીમાં બે જ બાબતો અગત્યની છે, એક આરોગ્ય સારું રહે તે અને બીજું જીંદગી આનંદમાં પસાર થાય તે. કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં આ બે બાબતો સાથમાં રહે તે જોજો.

Previous Older Entries Next Newer Entries